Theatre in Wales

Theatre, dance and performance reviews

Romeo a Juliet

Theatr Genedlaethol Cymru , Ar daith.... , October-22-04
Mae Cefin Roberts gyfarwyddwr artistig y Theatr Genedlaethol yn sn yn y rhaglen ar gyfer ei gynhyrchiad am yr her o gynhyrchu Shakespeare yn y Gymraeg. Mae e hefyd yn gofyn pam ydyn nin osgoi y campweithiau clasurol yma. Ai parchedig ofn syn llechu y tu l Ir mudandod?. Yr ateb syml yw bod cyfarwyddo a chynhyrchu Shakespeare yn dda yn anodd ac yn sialens arbennig sydd ambell waith tu hwnt In gafael. Mae dramu Shakespeare oherwydd ei bod en pencampwr yn y maes drama yn medru gweithio hyd yn oed yn y cynhyrchiadau salaf. Y gamp yw rhoi cynhyrchiad o safon syn cyfrannu rhywbeth In traddodiad theatrig ni ac Ir gynulleidfa, sydd wrth gwrs yn medru gweld cynhyrchiadau di ri yn y gwreiddiol. Does dim ond rhaid fynd I Stratfordf I weld Mathew Rhys mewn cynhyrchiad gan Peter Gill (dau Gymro) neu hyd yn oed renti dvd o gynhyrchiad Baz Luhrman gyda Leonardo de Caprio a Clare Danes. (Hon gyda llaw yw un or cynhyrchiadau gorau or gwaith rwyf I wedi gweld erioed. Treiddgar, deallus a darlleniad difyr or testun.)

Dywed Cefin hefyd mae un rheswm arall I berfformio Shakespeare yw oherwydd y farddoniaeth sydd I gael yn y cyfieithiadau megis hon o Romeo a Juliet gan JT Jones. Buaswn In anghytuno yma. Mae adleision y gwreiddiol mor glir yn ein clustiau I peri rwystredigaeth tuag at gwerthfawrogi yr hyn maer cyfieithwyr wedi gwneud, ac os am arbrawf mewn trin barddoniaeth drama well does unlle gwell I ddechrau na gyda Saunders Lewis un ai Blodeuwedd neu Siwan. Hefyd yno maer her y ddrama fydryddol yn gliriach. Mae Saunders Lewis yn herio ni I wneud Ir farddoniaeth cael ei ddefnyddio fel sgwrs, fel ymgom. Aruchel wrth gwrs ond fel ieithwedd naturiol a phriodol y cymeriadau.

Mae Romeo a Juliet yn ddrama gynnar, yn ddrama anghyson, yn anesmwyth ei rhediad ac ar adegau yn arwynebol o rhan cymeriadu (yn ein termau ni). Y mae Shakespeare yn y ddrama yn symud o farddoniaeth aruchel a soffistigedig Ir masweddus. Chwarae ar eiriau sydd bron yn amhosib Iw gyfieithu. O ran themu y mae Shakespeare aI ffynonellau yn son am golli gwyryfdod a phrofiadau cyntaf rhyw gymaint ag yw am gasineb. Mae e gymaint am yr hen oes ar hen chwedlau mytholegol Rhufeinig ag yw am arwyddocd a phwysigwrydd blodau a llysiau. Mae e gymaint am awdurdod gwleidyddol ag ysbrydol ag yw e am drasiedi dau unigolyn yn nwylo ffawd.

O rhan steil ac arddull ddramatig wele Shakespeare yn defnyddio nifer o arddulliau eclectig or traddodiad ramant canol oesol I ddychan ohoni ( cymherir golygfa Romeo a Juliet yn sn am ddwylo fel cregyn y pererinion ac araith Queen Mab gan Mercutio). Y mae Shakespeare hefyd yn defnyddios traddodiad commedia dell arte nid mewn ffordd lythrennol ( gweler pantomeim y gwenwyno er enghraifft neu olygfar Nyrs yn y sgwr gyda Peter a Mercutio) . Yn unol a thraddodiad chwaraer cyfnod mae yna ymladd cleddyf. Dyma un or pethau spectaciwlar oedd wrth fodd y gynulleidfa yn yr unfed ganrif ar bymtheg. Mae hyn oll yn gymysgedd tocsig ac maen rhaid Ir cyfarwyddwr bod yn ofalus nad yw yn gadael I phopeth disgyn I faes atyniadol y comedi ar pantomeim gydaI geiriau drwg a digfyr I wneud Ir gynulleidfa chwerthin. Rhaid iddo osgoir gor actio ystumiol syn perthyn Ir Panto a llywio cwys penderfynol clir ac o ddewis fwriadol. Niod oes modd gadael Ir ddrama cynhyrchu ei hunan.

Cyfrifoldeb y cyfarwyddwr wrth gwrs ydy holl gyfeiriad y cynhyrchiad ac wrth gwrs safon y cynhyrchu, set goleuo, sain ac yn bennaf yr actio. Mae hin sialens ac nid ar chwarae bach mae bwrw ati I gynhyrchu Shakespeare, ac yn enwedig drama mor adnabyddus Romeo a Juliet ac un syn rhwydd i gymharu chynhyrchiadau eraill. Maen rhaid bod yna reswm Iw lwyfannu. Rhaid efallai cael cysyniad newydd I dehonglir ddrama. Engreifftiau ssyml a simplistig yw rhain ond maen gwneud y pwynt dau deulu gwyn a du eu croen. Teulu Palestinaidd a theulu Iddewig ayb.

Rhaid hefyd bod yna ddarlleniad clir tu hwnt Ir geiriau y dramatwrgi. Efallai fod yna pr o actorion ifanc anhygoel ar gyfer y rhannau canolig.Ond rhaid wrth syniad. Yn anffodus methes I weld beth oedd y prif reswm I lwyfannu Romeo a Juliet gan y Theatr Genedlaethol a doedd y cynhyrchiad ddim yn cynnig rhywbeth ffres na newydd I mi fel aelod or gynulleidfa. Hefyd roeddwn In disgwyl rhywbeth o safon theatr genedlaethol ac yn anffodus mi weles I gynhyrchiad oedd yn fwy addas I goleg ac ysgol neu I fod yn garedig yr hen weekly rep nag I Theatr Genedlaethol. Ac roedd holl werthoedd y cynhyrchiad yn adlewyrchu hynny, y gor ymadroddi cras, y gor ystymio pantomeim, y comedi tebyg I Ifan sy ma, y set a gwisgoedd retro or 70au yr wyddbwyll?, y miwsig ar goleuo di ystyur anghyson. Ar simsanu rhwng Cymraeg a Saesneg - ystafell ymarfer plis ac nid yn y cynhyrchiad terfynol!

Ie mae yna her I wneud Shakespeare yn brofessiynnol ac wrth gwrs y dylasair Theatr Genedlaethol honedig ceisio I gynhyrchu y dramu ond at bwrpas ac o safon eithriadol syn gweddi Ir statws maer cwmni am gyrraedd. Nid oedd dewis Romeo a Juliet yn ddoeth ond efallai y mae hi yn llyfr gosod eleni ac yn sicrhau gynulleidfa o blant. Mi fuasain llawer gwell gennyf I wedi gweld Y Dymestl (The Tempest) neu Brenin Llyr (King Lear) gydan brif actorion mwyaf profiadol yn gadarn wrth y llyw.

Reviewed by: Ceri Sherlock

back to the list of reviews

This review has been read 3897 times

There are 4 other reviews of productions with this title in our database:

 

Privacy Policy | Contact Us | © keith morris / red snapper web designs / keith@artx.co.uk