Theatre in Wales

Archif atodiadau theatr bARN ers 1992

Newyddion ac ati

MEG ELIS syn crynhoi newyddion y misoedd diwethaf, gan gnoi cil ar dynged anffodus Cyngor Celfyddydau Cymru.

Fasech chin leicio ymuno Chyngor y Celfyddydau? R_an, heddiw mae hynnan swnio fel gwahoddiad i saethu eich hun yn eich pen doedd o ddim yn swnion wahanol iawn fis yn l, rhaid cyfaddef.

Mae arnon ni angen pobl.

Roedd s_n ym mrig y morwydd am gael gwared o bobl hyd yn oed pan glywyd hynny o eiriau, ond maen dal yn wir, hyd yn oed yn awr, a phobl sori, Y Person wedi mynd. Maen nhwn dal eisiaupobl i fynd ar y Cyngor. Ond daliwch eich gwynt os ydach chin wir eisiau troedio llwybr y Quango Queens, a fuasain ddoeth i chwi wneud synau syn awgrymu y carech fod yn un or rhai syn gwneud penderfyniadau yn y maes hwn? Nid fel hyn mae pobl broffesiynol yn trin ei gilydd.

Mae hwnnan ddyfyniad gair-am-air ond nid am aelodaur Cyngor ei hun. Cawn air yn nes ymlaen am eu trafodaethau nhw ond dychwelwn am ennyd at y dyfyniad. Nid fel hyn mae pobl syn rhoi arian ir celfyddydau i fod i drin pobl syn mynd r celfyddydau at bobl nac, yn bwysicach, at blant, cynulleidfa celfyddydaur dyfodol. Ond fel yna y triniwyd Theatr y Frn Wen.

Anwybyddwn am ennyd y ddilema perfformwyr syn gorfod cyllidebu o flwyddyn i flwyddyn, heb sicrwydd cynllun ariannol tymor-hir tair blynedd, dyweder, neu hyd yn oed foethusrwydd anhygoel cynllun pum mlynedd. Fel hyn mae cynllunio, datblygu, mapio yn fwriadus, ar gyfer y dyfodol. Or gorau prin ywr ymarferwyr celfyddyd a fwynhaodd hynny, a phiti am hynny, ond fel na mae hi. Fel y g_yr pawb, nid fel yna y bu hi ir cwmni theatr arbennig hwn. Bun rhaid bidio, cafwyd dyfarniad a chafwyd gwrthwynebiad ffyrnig.

Yn awr, mae hynny iw ddisgwyl. Nid byd y celfyddydau ywr unig un lle mae un corff yn cystadlu yn erbyn y llall, a lle ceir enillwyr a chollwyr. Maen naturiol ac yn ddisgwyliedig i gollwyr gwyno a lobo fel y gwnaeth y cwmnau a gollodd y maes darparu theatr ieuenctid.

Fe fuasai llawer y tu allan ir maes celfyddydol yn dadlau fod yr hyn ddigwyddodd wedyn yn arfer anfoddhaol, a dweud y lleiaf. Ildiwyd i bwysau, a chafwyd cyfnod o ansicrwydd ir cwmnau llwyddiannus. Roedd hyn ynddoi hun yn anfaddeuol pa hyder maer cyhoedd i fod iw gael mewn corff cyhoeddus (rhannol atebol ir cyhoedd) syn gwneud penderfyniadau, ynan tynnun l oherwydd crochlefain gwrthwynebwyr? (syn atebol i bwy?)

Gadewch i ni ddod yn es at y penderfyniad i chwit-chwatio yn achos Theatr y Frn Wen. Gadewch i ni fod yn bry ar wal un o bwyllgoraur Cyngor. Mae i Gyngor Celfyddydau Cymru bwyllgorau rhanbarthol a rhag i bleidwyr y rhaniad ffug rhwng de a gogledd Cymru gwyno am gwffio parhaol yr hwntws ar gogs, doedd a wnelo hyn ddim r ffeit honno. Mae gan y pwyllgorau rhanbarthol gynrychiolwyr or awdurdodau lleol mae hyn i fod i sicrhau democratiaeth (bosib) a doethineb (sgwn i?). Dywedwyd yn blaen y buasai rhai siroedd, rhai awdurdodau addysg, yn debyg o fynd dros y ffin i Gaer neu Lannau Mersi am ddarpariaeth theatr i bobl ifainc pe blynid at y penderfyniad.

Y penderfyniad oedd i roir gwaith i Theatr y Frn Wen. Maent yn gwneud gwaith yn Gymraeg. Siaradwn yn blaen am hyn hyn oedd y maen tramgwydd i gynrychiolwyr democrataidd pwyllgor y Gogledd. Awn dros y ffin, sicrhawn wasanaeth gan actorion o Lannau Mersi neu Gaer, rhag in hieuenctid gael eu llygru gan ddarpariaeth ddwyieithog. Yn Gymraeg ac yn Saesneg. Edrychwn ymlaen gyda diddordeb i weld y ddarpariaeth y gall y cwmnau or ochr arall ei gynnig i ysgolion Gwynedd, Mn a r hen Glwyd (o, oes mae yna Gymry ar l yn fanno, credwch neu beidio).

Dim ond er mwyn pechur ddwy ochr, gwrth-drowyd y penderfyniad am y theatrau wedir gwrthwynebiadau ffyrnig. Ynai wrth-droi wedyn. Wel, yr oedd y penderfyniad yn gytbwys o leiaf erbyn hyn, roedd pawb wedi gwylltio, y collwyr ar enillwyr fel ei gilydd. Clyfar iawn, KKK.

Pwyllwn. Yr ydym yn sn yma am artistiaid bodau arallfydol, si_r i chi, sydd o leiaf yn medru byw gyda thrawma ac argyfyngau bywyd, ac y gellir disgwyl iddynt ymdopi hwy. Nid fel, dyweder, pobl mewn swyddfeydd, gweinyddwyr, na therfir ar eu bywydau hamddenol.

Ysywaeth, nid yw hyn yn wir cyn belled ag y mae ffiasgo Cyngor Celfyddydau Cymru yn y cwestiwn. Oherwydd yn gweinyddur grantiau hyn, yn trefnu pwyllgorau a digwyddiadau a materion di-nod anniddorol bywyd, y mae rhai gweinyddwyr a gweithwyr swyddfa. Yr unig draferth yw nad ywr gweinyddwyr hyn ac yr ydym yn sn am ffurfwyr polisi ar y naill law, ac ar y llall am yr ysgrifenyddesau ar bobl sydd yn gwneud y gwaith (di-ramant ond defnyddiol) o sgwennur sieciau i fynychwyr pwyllgorau a pherfformwyr nid ydynt hwy yn gwybod o ddydd i ddydd a fydd ganddwynt swydd y mis, y misoedd, y flwyddyn nesaf ai peidio. Maent yn bobl gyda theuluoedd, gyda chyfrifoldebau, gyda morgeisi.

Am gorff syn anelu at safon cydnabyddiaeth Buddsoddwyr mewn Pobl, tydi hyn ddim yn arfer da. Tydi o ddim yn gwneud andros o lot o les ir celfyddydau, chwaith.

Ydyn, mae pethaun newid. Mae pennaun rhowlio, ac adroddiadau ar flerwch ariannol yn cael eu cyhoeddi. Hysbysir y cyrff fydd ar flaen y gad, hyd yn oed. Er, a yw diwrnod ymlaen llaw yn ddigon? Cafodd y cwmnau ar cyrff oedd diddordeb flaen-gopi o adroddiad beirniadol price Waterhouse ar y dydd Iau: fei cyhoeddwyd ar y ddydd Gwener. Gwelliant, ond could do better o ran ymgynghori r prif chwaraewyr, laswn i feddwl.

awdur:Meg Ellis
cyfrol:453, Hydref 2000

I archebu copïau o'r cylchgrawn cysylltwch â'r cyhoeddwyr:
bARN
Gwasg Dinefwr
Heol Rawlings
Llandybie
Sir Gaerfyrddin
SA18 3YD
ffôn: 01269 851640
ffacs: 01269 851046
swyddfa@cylchgrawnbarn.com
www.cylchgrawnbarn.com

Privacy Policy | Contact Us | ©2006 keith morris / red snapper web designs / keith@artx.co.uk