Theatre in Wales

Archif atodiadau theatr bARN ers 1992

ATEB CWYN

(Colofn George Owen)

Gwelais yn ddiweddar ddwy sioe undyn ar ddwy noson olynol a chael fy ngwefreiddio gan ddwy sgript a dau actor. Dwy ddrama gwbl wahanol, un wedi ei lleoli ynghanol tomennydd glo Gogledd-Ddwyrain Cymru ar llall yng nghwm cul fel cam ceiliog Y Rhondda; un yn Gymraeg ar llall yn Saesneg. Anodd fyddai rhagori ar berfformiadau ysgytwol Dyfed Thomas yn Oedolion yn Unig a Gareth Potter yn Marriage of Convencience; ond, heb unrhyw amarch ir actorion, y sgriptiau am cyfareddodd, a hynny am resymau arbennig.

Cwynion a glywaf gan gwmn_au amatur ar bob tu, ac fel arfer sgriptiau sydd wrth wraidd y gynnen. Gan y cynhyrchwyr Lle maer deunydd newydd?, gan yr actorion Lle mae yna ddramu gafael ynddyn nhw?; ac yn eironig ddigon cwyn y dramodwyr yw bod y cwmnaun eu hanwybyddu: Pryd glywsoch chi ddwaetha am gwmni amatur yn gofyn i awdur sgwennu iddyn nhw?.

Cryfder Oedolion yn Unig a ysgrifennwyd ar y cyd gan Robin Griffith a Dyfed Thomas, oedd adnabyddiaeth yr awduron o ardal ai phobl. Roedd y cymeriadaun gredadwy - gallech eu gweld tu allan ir Stiwt yn y Rhos - ac yr oedd clust arbennig o fain gan yr awduron i fynegiant y cymeriadau; cyfoeth idiomau gan ambell un, bratiaith gan eraill ar cyfan wedi ei bwython gelfydd i bortreadu grymus or gwytnwch a oedd yn gwbl angenrheidiol i wynebu unigrwydd llwm eu bywydau.

Fel un a fagwyd yn y Porth ac a gafodd addysg Gymraeg yn Rhydfelen, g_yr Ian Rowlands, awdur Marriage of Convenience, yn well na neb sut brofiad oedd bod yn Welshie yn y cymoedd bymtheg mlynedd yn l. Mewn cymdeithas glos, lle'r oedd pawb yn nabod pawb ac yn ddrwgdybus o bob dieithryn, gallair dref ei hun fod mor ddieithr chyfandir hynod anghysurus ir sawl oedd yn wahanol. Drama, nage, cerdd yn olrhain prifiant crwt or Rhondda sydd yma, yn dadlennu ei broblemau teuluol ac yn portreadun ysol y baich ychwanegol a oedd ganddo o ymhyfrydu yn ei Gymreictod. Hawdd y gallai Gareth Potter, a aeth drwyr un gwewyr yn ystod ei lencyndod yntau yng Nghaerffili, uniaethu gyda sgript a oedd yn farddoniaeth bur.

Dwy ddrama wedi ei selion gadarn ar adnabyddiaeth lwyr o gymdeithas ai phroblemau - man cychwyn diogel i unrhyw awdur. Mae Theatr Felinfach, dan arweiniad Euros Lewis, wedi bod yn flaenllaw yn y maes yma. Trwy gymorth arbenigwyr fe ddadansoddwyd problemaur dalgylch - diweithdra, cymhlethdodau teuluol a chymdeithasol, alcoholiaeth a chyffuriau - gan edrych hefyd ar ddarpariaeth ar gyfer yr henoed ac anghenion y gwasanaethau iechyd yng nghefn gwlad. Llwyddwyd i ddenu tm o ysgrifenwyr i fynychu gweithdai ac i bortreadu hynt a helynt eu cymdeithas eu hunain mewn opera sebon a Radio Ceredigion. Go brin fod cynhyrchwyr nac actorion Felinfach yn cwyno am ddiffyg deunydd.

Mae gwers yn y fan yna i gwmnau cymunedol ledled Cymru; maer deunydd yn fynych ar garreg y drws ond i chi chwilio ac i chi roir cyfle i rai och poetau eich hunain roi cynnig arni.

Ni ellir gwadu, serch hynny, fod yna brinder arswydus o ddramu newydd. Maer Eisteddfod Genedlaethol wedi lansio strwythur hirdymor i geisio lliniaru peth ar bryderon caredigion y ddrama Gymraeg. Gobaith yr Eisteddfod yw cydlynu llafur ac ymdrechion nifer o gyrff sydd ag arbenigedd mewn hyfforddiant a chynnal gweithdai.

Y mae eisoes waith ardderchog yn cael ei wneud gan sefydliadau fel Canolfan T_ Newydd a Than y Bwlch. Mae rhai or cwmnau proffesiynol yn trefnu gweithdai ysgrifennu. Mae gan Gymdeithas Ddrama Cymru ei chyrsiau ai gweithdai. Cael pawb at ei gilydd oedd pwrpas cyfarfod cyhoeddus a gynhaliwyd yn Llanbadarn ym mis Ionawr, a chafwyd ymateb calonogol gan sefydliadau megis CBAC, Cyngor Celfyddydau Cymru, Yr Urdd, Cymdeithas Ddrama Cymru ac amryw gwmnau proffesiynol. Bydd y gweithgor a enwebwyd wedi cyfarfod ddwywaith cyn y cyfarfod cyffredinol nesaf yn Llanbadarn ar 25 Ebrill, ac mae gwahoddiad cynnes iawn i bawb syn ymddiddori yn y ddrama ddod yno.

Rhan allweddol or cynllun, a fydd yn cychwyn ym Mhrifwyl Mn ym 1999, fydd cydio yn nychymyg yr ifanc. Ir perwyl hwn gobeithir cael cydweithrediad ysgolion uwchradd pob dalgylch i dderbyn awdur gwadd iw plith i weithio am gyfnodau byr gydar plant h_n ar brosiectau sgriptio a fydd yn seiliedig ar eu syniadau hwy.

Law yn llaw hyn bydd dosbarthiadau nos a gweithdai i oedolion. Cyfres o sesiynau hyfforddiant a sgwennu ymarferol; cyfres arall i ddatblygu syniadau ac yna gyfle ir gwaith mewn llaw weld olau dydd mewn gweithdai yn yr Eisteddfod. Nid oes angen na phrofiad na gradd yn y Gymraeg. Yr hyn syn allweddol i lwyddiant y fenter ywr awch i ddatblygu syniadau ar ymroddiad i ddod o hyd ir mynegiant gorau ir syniadau hynny.

Bydd testunau Mn yn ymddangos gyda hyn. Bydd rhai cystadlaethaun arbennig ar gyfer y rhai syn ymlafnio i ddysgu sgriptio. Pob llwyddiant iddynt.

awdur:George Owen
cyfrol:422, Mawrth 1998

I archebu copïau o'r cylchgrawn cysylltwch â'r cyhoeddwyr:
bARN
Gwasg Dinefwr
Heol Rawlings
Llandybie
Sir Gaerfyrddin
SA18 3YD
ffôn: 01269 851640
ffacs: 01269 851046
swyddfa@cylchgrawnbarn.com
www.cylchgrawnbarn.com

Privacy Policy | Contact Us | ©2006 keith morris / red snapper web designs / keith@artx.co.uk