Theatre in Wales

Archif atodiadau theatr bARN ers 1992

O FORGANNWG I GLWYD

Her Newydd i Tim Baker

Maen gyfnod o newid yn y theatr Gymraeg, gyda dau or cyfarwyddwyr amlycaf yn dechrau ar swyddi newydd (Bu HUW ROBERTS yn holi Graham Laker, syn ymuno staff Adran Theatr, Ffilm ac Astudiaethau Teledu Coleg Prifysgol Cymru, Aberystwyth ar l saith mlynedd yn Theatr Gwynedd), a chafodd MENNA BAINES air gyda Tim Baker, syn symud o Theatr Gorllewin Morgannwg i Theatr Clwyd.

Er i Tim Baker gael ei fagu yn Reading, mae ganddo wreiddiau Cymreig. Wedi symud i Loegr or Rhondda yn ystod dirwasgiad y tridegau yr oedd ei rieni, a phan ddaeth y mab i Gymru yn y saithdegau, cafodd ei hun yn gweithio yn yr un ardal, yn wir yn yr union adeilad ller arferai ei fam fynd ir ysgol. Yna roedd swyddfa Spectacle, y cwmni theatr mewn addysg a sefydlwyd gan Tim Baker. Yn yr wythdegau y symudodd ir gogledd i weithio fel cerddor gyda Bara Caws, a dyna pryd y dysgodd Gymraeg. Pan ddaeth yn gyfarwyddwr Theatr Gorllewin Morgannwg yn fuan wedyn, un or pethau cyntaf a wnaeth oedd troir cwmni uniaith Saesneg hwnnw yn un dwyieithog.

Heddiw, maen methu credu ei fod wedi bod yno am bymtheng mlynedd. Maer amser, meddai, wedi gwibio. Creu theatr gymunedol o safon oedd y nod dechreuol, a buon y magodd y cwmni enw ledled Cymru am sioeau slic, egniol, llawn canu a symud, yn ymdrin trwy gyfrwng stori ddifyr phob math o bynciau cyfoes. Ond Tim Baker ywr cyntaf i gyfadde bod poblogrwydd yn gallu creu dilema.

Dwi wastad wedi credu bod ymateb i anghenion y gynulleidfa yn bwysig, ond erbyn dechraur nawdegau roedd yna deimlad bod hynnyn rhwystror cwmni rhag datblygu, ac mi wnaethon ni ymdrech ymwybodol i dorri allan or rhigol a dechrau dwyn elfennau newydd i mewn in gwaith, er enghraifft, gwneud cyd-gynyrchiadau gyda chwmnau eraill. Elfen arall gyffroes yn ystod y tair blynedd ddiwethaf fu cynnal ysgolion sgriptio.

Am y tro cyntaf hefyd, bu ymweliadau gwledydd tramor; perfformiodd y cwmni mewn cynhadledd theatr ieuenctid yn Nhwrci, a bu Tim Baker yn Barcelona am dri mis yn gweithio gyda chwmni Catalaneg ar ddrama oedd wedii chreu gan Theatr Gorllewin Morgannwg. Yn ddiweddar mae hefyd wedi cyfarwyddo a chyd-gyfarwyddo dwy ddrama yn Theatr Clwyd, ac un arall i Mappa Mundi. Ac yntau wedi cael blas ar y gwaith hwnnw, fe ddaeth cynnig o swydd fel is-gyfarwyddwr yn Theatr Clwyd ar adeg pan oedd eisoes wedi dechrau ystyried symud ymlaen.

Fyddai aros am byth yn Theatr Gorllewin Morgannwg ddim wedi bod yn beth da i fi nar cwmni, ron i eisiau aros yng Nghymru ac aros yn y theatr ac maer cyfleoedd yn ddigon prin. Roedd o fel petai yna ddrws yn agor.

Fe fydd yn gweithio ochr yn ochr Terry Hands, cyfarwyddwr artistig Theatr Clwyd, gyda chyfrifoldeb arbennig dros waith addysgol a datblygu gwaith drwy gyfrwng y Gymraeg. Nid ywn addo gwyrthiau dros nos ar yr ail gyfrif, ond maen ffyddiog fod yna newid agwedd graddol yn digwydd yn y sefydliad hwn y bu cymaint o feirniadu ar ei Seisnigrwydd.

Dwi wedi fy nghalonogi wrth weld pa mor bositif ydi agwedd Terry Hands mae on sicr yn sylweddoli ei fod mewn gwlad wahanol, ac iddi ei hiaith ai diwylliant ei hun, ond mae on dal yn ddieithryn yn y byd Cymreig ar hyn o bryd. Felly dyfal donc ydi hi o hyn ymlaen maer ewyllys da yno. Fe fydd yna gynhyrchiad Cymraeg prif lwyfan yn yr ha y cynta i Theatr Clwyd, ar cynta o lawer, gobeithio.

Yn y cyfamser, cynhyrchiad Cymreig tymor y gaeaf, dan gyfarwyddyd Tim Baker, fydd Rape of the Fair Country, addasiad Manon Eames or gyntaf o dair nofel gan Alex Cordell am fywyd yng Nghymru ar ddechraur Chwyldro Diwydiannol. Bydd addasiadau or ddwy arall yn dilyn, nes bydd modd gweld y tair gydai gilydd erbyn 1999. Mae cast mawr Rape of the Fair Country yn rhan o dm cyfan o bedwar ar hugain o actorion fydd yn gweithio, rhyngddynt, ar chwe chynhyrchiad yr un pryd yn Theatr Clwyd am saith mis.

Mae cael y cwmni sefydlog yma yn ddull hollol newydd o weithio yng Nghymru - y peth agos ato yw ffordd yr RSC o weithio. Mae on golygu ein bod nin cael cysondeb, teimlad teuluol ac ymrwymiad. Maen ddatblygiad cyffrous iawn.

Mae dros draean o aelodaur cwmni newydd yn Gymry Cymraeg, ac yn eu plith hoelion wyth Theatr Gorllewin Morgannwg - Gwyn Vaughan, Sara Harris-Davies a Manon Eames, ac actor arall sydd wedi gweithio gydar cwmni, Llion Williams. Cyd-ddigwyddiad yw hynny, yn l Tim Baker, gan fod y dewis terfynol wrth gastio yn nwylo pedwar o gyfarwyddwyr. Ond efallai y bydd presenoldeb wynebau cyfarwydd yn helpu iddo deimlon gartrefol wrth wynebu ei her newydd yn Theatr Clwyd.

awdur:Menna Baines
cyfrol:416 Medi 1997

I archebu copïau o'r cylchgrawn cysylltwch â'r cyhoeddwyr:
bARN
Gwasg Dinefwr
Heol Rawlings
Llandybie
Sir Gaerfyrddin
SA18 3YD
ffôn: 01269 851640
ffacs: 01269 851046
swyddfa@cylchgrawnbarn.com
www.cylchgrawnbarn.com

Privacy Policy | Contact Us | ©2006 keith morris / red snapper web designs / keith@artx.co.uk