Theatre in Wales

Archif atodiadau theatr bARN ers 1992

Agor Dipyn ar Gil y Drws

Fe aeth Eurgain Haf hithau ar gwrs ysgrifennu drama Sgript Cymru ai gael yn brofiad diddorol.

Dyma oedd yr eildro i mi dderbyn gwahoddiad gan Sgript Cymru i fynychu eu cwrs ysgrifennu preswyl. Diffyg hyder yn bennaf a berodd i mi wrthod y cynnig y tro cyntaf. Cam gwag o edrych yn l, yn enwedig o ystyried fod cwmni Sgript Cymru yn un or ychydig gwmnau theatr hynny syn ymroddedig i gefnogi dramodwyr Cymraeg a Chymreig newydd i ysgrifennu ar gyfer y llwyfan drwy bob lefel o ddatblygu - o feithrin hyder a datblygu crefft.

Petawn in gwbwl onest hefyd roedd gen i dipyn o hangyps am ddrama-teips ers dyddiau coleg. Roedd y profiad o gogio bod yn wy di ffrio yn ffrwtian mewn padell fel rhan o ymarferion y dosbarthiadau ymarferol ar y cwrs drama wedi gadael blas drwg yn fy ngheg!

Ond, pan ddaeth y cyfle eto, roeddwn i wedi dod im synhwyrau ac yn barod i lawn werthfawrogi'r hyn oedd yn cael ei gynnig i mi.

Dechreuodd y daith mewn pentref cysglyd ym mherfeddion Cwm Clun yn Sir Amwythig a chartref olaf y dramodydd John Osbourne sydd erbyn hyn wedi ei drawsnewid yn ganolfan ysgrifennu'r Hurst. Gwahoddwyd 16 ohonom i fod yn rhan or wythnos. Dyma wythnos o gymryd rhan mewn sesiynau trafod gyda chriw Sgript Cymru ar tiwtor gwadd Meic Povey, sesiwn ddarllen gydag actorion a chyfle i blannu ein hegin syniadau.

I bump ohonom, daeth y cyfle yn dilyn y gwahoddiad i fod yn rhan o brosiect Drws Arall ir Coed a fyddain teithio Cymru yn ystod gwanwyn 2005.

Roedd hyn yn dechrau ar chwe mis caled o waith datblygu a oedd yn mynd i ddysgu cymaint i mi am dechnegau ysgrifennu ar gyfer y llwyfan, ond hefyd yn mynd i fod yn un o brofiadau anoddaf fy ngyrfa ysgrifennu i.

Dysgu malio am y cymeriadau - dyma oedd gair mawr Meic Povey ar y cwrs a dyma fyddai byrdwn blinderus y gwaith dros yr wythnosau nesaf. Yn dilyn sgyrsiau gydag Angharad Elen, Rheolwr Llenyddol Sgript Cymru a Judith Roberts, y cyfarwyddwr fem cefais fy hun yn cadw cwmni ir cyfrifiadur hyd oriau mn y bore wrth drio dod i nabod fy nghymeriadau drwy sgwennu pytiau o ddeialog rhyngddynt ac ysgrifennu dyddiaduron ar eu cyfer. Roedd yn rhaid iddynt dalu am eu lle yn y ddrama, waeth faint o ail-ddrafftio poenus roedd hynny yn mynd iw olygu.

Dyma i mi efallai un or profiadau anoddaf, a mwyaf rhwystredig ar adegau, wrth weithio ar y prosiect - nid yn gymaint yr anogaeth i arbrofi gyda syniadau a chymeriadau newydd ond y gofyniad i ddechrau pob drafft ar ddalen ln, fel codir llen ar ddrama gwbwl newydd. Ar adegau teimlwn fy mod yn cael fy arwain i gyfeiriad arbennig, heb fod yn si_r iawn i le, am bod yn rhan o ryw gyfanwaith pendant heb fod y darlun cyfan yn eglur i mi.

Dwin cofio cael ffit biws pan dderbyniais alwad ffn a finna ar feic rwla yn nyffryn Loire yn Llydaw yn holi os oedd gen i unrhyw wrthwynebiad iddynt ddefnyddio delwedd om drama ar gyfer posteri hyrwyddor prosiect Drws Arall ir Coed.

Roedd y posteri hyrwyddo eisoes yn cael eu creu! Roedd gen i gast oedd yn barod i ynganu geiriau nad oeddynt yn bodoli eto, ac roedd lleoliadaur daith eisoes wedi eu cadarnhau! Ffonio mewn panig wedyn, ar geiriaun dod yr ochr arall ir derbynnydd: Mi redith dy ddeialog fel d_r o dap ar l i chdi ddod i nabod dy gymeriadau tu chwithig allan. Dwin addo i chdi.

Onid yw ffydd yn beth braf deudwch? A rywsut do, gwireddwyd yr addewid, ond hynny heb i mi ddod yn agos iawn at gael hartan ar sawl achlysur!

Y cam nesaf oedd clywed y geiriau yn cael eu hynganu gan yr actorion yn y gweithdai cyntaf. Roedd hyn ynddo ei hun yn brofiad oedd yn peri i rywun wingo yn anghyfforddus, ond roedd yn brofiad defnyddiol wrth dynnu sylw at wendidau amlwg ac ambell i air neu linell oedd yn jario ir glust. Roedd yr actorion hefyd, yn fy achos i, Mali Tudno a Huw Davies, yn barod iawn i holi cwestiynau a chynnig cyngor yma ac acw wrth geisio mynd dan groen eu cymeriadau a dod i adnabod y testun tu chwithig allan.

Daeth yn amser wedyn i ymddiried y cyfan yn nwylo'r cyfarwyddwr, yr actorion, y technegwyr sain a goleuo, ar peth nesaf a wyddwn i oedd fy mod yn aelod or gynulleidfa yn gwylio rhan fach ohona i yn cael ei pherfformio om blaen.

Braf oedd gwylio'r pedair drama arall hefyd a gweld sut roeddynt hwythau wedi datblygu gymaint ers yr egin syniadau a welsom yn yr Hurst. Ac yn ddistaw bach roedd yn gysur calon i mi weld fod Caryl, Dyfrig, Manon a Gwyneth, dybiwn i, wedi bod drwy'r un broses o ailddrafftio ac ailddiffinio a thynnu gwalltiau eu pennau hefyd!

Penllanw'r daith ar holl broses organig oedd y perfformiad or cynhyrchiad, ac roedd unrhyw ganmoliaeth neu feirniadaeth a ddaeth yn ei sgil iw chroesawu. O leiaf i mi, roedd Sgript Cymru wedi agor cil y drws ar faes na fynnais fentro iddo lai na ddwy flynedd yn l, ac rwyn ddiolchgar iddynt am hynny.

awdur:eurgain haf
cyfrol:507 ebrill 2005

I archebu copïau o'r cylchgrawn cysylltwch â'r cyhoeddwyr:
bARN
Gwasg Dinefwr
Heol Rawlings
Llandybie
Sir Gaerfyrddin
SA18 3YD
ffôn: 01269 851640
ffacs: 01269 851046
swyddfa@cylchgrawnbarn.com
www.cylchgrawnbarn.com

Privacy Policy | Contact Us | ©2006 keith morris / red snapper web designs / keith@artx.co.uk