Theatre in Wales

Archif atodiadau theatr bARN ers 1992

Plas Llwyddiant

Drama newydd gan Gwyneth Glyn, a chynhyrchiad llwyddiannus gan y Cwmni Cenedlaethol. Fe blesiwyd Gwenan Mared yn arw pan aeth i weld Plas Drycin.

Pan mae llais Duw yn darogan o swyddfa Barn ei bod hi地 amser i mi adolygu drama, mi ydw i地 mynd ati i wneud hynny地 ddigon hapus er mod i地 cychywn am y theatr, yn aml iawn, heb fawr o syniad sut ddrama sy地 fy nisgwyl ar l cyrraedd. Mi faswn i地 gallu honni bod hon yn ddyfais fwriadol i beidio cael fy nghyflyru gan ragfarnau, ond haws cyfaddef (gan obeithio 知od i heb fwrw tin dros ben tuag at y sac trwy wneud) mai diogi ac ychydig bach gormod o ddiwylliant cylchgrawn Heat a rhaglenni Endemol sy地 rheoli mwyafrif helaeth ochr dde f馳mennydd!

Ond mi fyddai gofyn i mi fod yn goblyn o Philistiad i beidio gwybod bod Gwyneth Glyn, awdur y ddrama hon, yn seren ddisglair iawn yn ffurfafen diwylliant Cymraeg ar y funud. Fel mae Cefin Roberts yn ei ddweud yn rhaglen Plas Drycin, 羨 deud y gwir, ers iddi ennill y goron yn Eisteddfod yr Urdd Pwllheli yn 1998, dwi知 yn meddwl fod Gwyneth wedi bod yn bell iawn o afael naill ai beiro neu gyfrifiadur, p池un bynnag fyddai 暖osa at law!. Wedi ei thrwytho ym myd y theatr a theledu ers plentyndod bron, yn awdur llyfrau, yn fardd, yn gyfansoddwraig, yn ogystal bod yn ddramodydd sydd wedi graddio mewn Athroniaeth a Diwinyddiaeth yn Rhydychen, hwyrach y byddai disgwyl i gynnyrch Gwyneth Glyn fod yn academig astrus neu地 wallgof o arbrofol. Yn hytrach, yn Plas Drycin, o leiaf, mae ei chlyfrwch yn llawer mwy agos atoch a doniol, gyda段 sylwadau craff am bobl a池 chwarae cyfrwys iaith yn gwneud i chi amau, er bod hon yn goblyn o ferch ddawnus, ei bod hithau地 hoff o rywfaint o ddiwylliant poblogaidd Big Brother ar y slei. Mae hi地 perthyn i池 byd go iawn ac mae hynny地 ei gwneud hi地 蘇it efo fi ar ei hunion, ond yn bwysicach o lawer, mae地 golygu ei bod hi地 gallu cyfathrebu efo pobl ar sawl lefel. Yn Plas Drycin mae池 ddrama yn dangos ei gwreiddiau cymdeithasol, yn adloniant difyr ond yn dal i gynnig cipolwg ar ein bywydau a地 sefyllfa wleidyddol ni池 Cymry.

Y sialens o ysgirifennu ffars a apeliodd at Gwyneth Glyn, meddai hi, ac yn sicr ddigon mae池 ddrama wedi ei strwythuro o amgylch cyd-ddigwyddiad a cham-ddealltwriaeth. Crynswth y digwydd yw bod Iorwerth 腺odlondeb, ymgyrchwr dros yr iaith, yn dod i池 plas ar noson oer, dywyll, gan gredu bod y t_ yn wag, ac yn gosod bom yn y cloc taid am fod y perchennog yn mynd i werthu池 t_ i Saeson. Cyn iddo allu dianc, mae地 clywed lleisiau ac yn gorfod cuddio, ac mae池 cymeriadau newydd yn cyrraedd, heb fod yn ymwybodol o段 gilydd, un p穩 ar l y llall yn werthwr tai a dynes ganol oed, fusneslyd, yn wyres y diweddar berchennog a段 chariad ystrywgar o Lundain, ac yna, yr academig sydd wedi trefnu i chwilio am feddrod Celtaidd o dan y t_, a Gennerys y gantores Geltaidd, enigmatig sy地 ymochel rhag y storm tu allan. Maent yn gasgliad lliwgar iawn. Ceir Dyddgu, gweddw池 gweinidog lleol sy地 cynrychioli池 werin hen ffasiwn Gymreig, ond sy地 blodeuo trwy gydol y ddrama nes ei bod hi地 edrych fel 素ilm star. Sylweddolwn yn raddol hefyd ei bod yn fam i Iorwerth, yr ymgyrchwr anlwcus sydd bellach yn ceisio diffodd y bom! Ar y pegwn arall, ceir Trystan, y paen merchetaidd o Lundain sy地 ceisio cael prynu池 t_ er mwyn ei droi地 fflatiau ac sydd felly yn elyn pennaf i池 ymgyrch am dai i bobl leol sy地 gweithredu fel cefnlun thematig i池 ddrama.

Mae池 set effeithiol, sef cyntedd crand realistig mewn hen blasdy (lle triga yr hen gloc taid, yn ogystal llwch taid ei hun!), yn caniat疼 i池 ddrama ddilyn ei llwybr o gyd-ddigwyddiadau cynyddol. Gwneir hyn trwy gyfrwng y grisiau sy地 ganolog i池 symud egniol, a池 drysau (y rhai go iawn a池 un cudd) sy地 arwain oddi ar y llwyfan ac sy地 golygu nad yw pawb yn yr un ystafell, ar yr un pryd, tan y diwedd. Daw llawer o池 hiwmor o池 strwythur, ond daeth y chwerthin pennaf o池 ddeialog, y cymeriadu unigryw a池 actio gyda池 elfen berffaith o ystum a gorchest. Fy ffefryn personol, am i mi dreulio tipyn o amser ym myd academia fy hun, efallai, oedd yr archaeolegwr, yr Athro Campbell, DPhil, cyn-lywydd Cymdeithas Dafydd ap Gwilym, arbenigwr ym mywyd a dillad (ia dillad!) William Price a段 lond ceg o Gymraeg dysgwr a段 rwdlan academaidd am erotica a池 Brythoniaid, ymhlith pethau eraill. 塑sywaeth chwaraewyd y rhan i池 eithaf gan Wynford Ellis Owen a chefais lond bol go iawn o chwerthin nes yr oeddwn yn 組wancus am fwy!

Mewn gwirionedd, roedd yna llawer o chwarae doniol iawn ar iaith a chysyniadau gan bob cymeriad, er enghraifft y 舛ynan-eddu a池 cymysgu ar y llechi Cymreig a池 Smeg yn y gegin. Roedd y ddeialog yn tynnu ar bethau cyfoes, fel meddygaeth 創ew age a池 奏rend tuag at ddatblygu tai, yn ogystal bod yn frith o gyferiadaeth at hanes y Cymry, o farddoniaeth a chyfeiriadau lleol, a thipyn o 訴nnuendo hen ffasiwn, i gadw池 ddysgl yn wastad. Yr hyn oedd yn codi池 cynhyrchiad uwchlaw comedi syml oedd yr islais llawer mwy difrifol o amser yn gyrru yn ei flaen, ar ein gwaethaf, y storm wyllt tu allan yn chwythu ar ein hymwybod, ac ysbrydion ein gorffennol Celtaidd yn mynnu cael cynulleidfa. Daw cymeriad Gennerys fel angel gwarcheidiol o池 gorffennol i sicrhau, fel llaw ffawd, bod y t_, ac yn sgil hynny, ein dyfodol ni池 Cymry, yn ddiogel am y tro, beth bynnag.

Gyda hen ben profiadol Valmai Jones wrth y llyw yn cynhyrchu, syniadau Cefin Roberts wedi ysgogi池 ysgrifennu, yr actorion craidd ifanc yn dangos eu bod yn gallu troi eu llaw at wahanol bethau llawn cystal 竰r rhai mwy profiadol, ac awdures egniol ifanc yn sgriptio, mae地 ymddangos bod cynlluniau池 cwmni cenedlaethol i ddatblygu ysgrifennu newydd yn dwyn ffrwyth. Mae地 debyg bod llawer o池 diolch i池 cyfarwyddwr artistig, Cefin Roberts. Bymtheg mlynedd yn l, pan oeddwn i地 ddisgybl chweched dosbarth (yn Ysgol David Hughes, neu ysgol Rownd a Rownd i wylwyr S4C), roedd Cefin yn ffigwr anarferol braidd yn crwydro coridorau池 ysgol mewn trowsus pinc ac oren! Ar y pryd, roedd wrthi地 egin sefydlu ei fenter Ysgol Glanaethwy. Ers hynny, mae o wedi magu cenhedlaeth gyfan o actorion proffesiynol, brwdfrydig ac mae地 ymddangos yn ddi-flino yn ei waith i sicrhau bod actorion a chynyrchiadau Cymreig a Chymraeg yn gallu sefyll ochr-yn-ochr pherfformiadau ar lwyfan byd-eang. 舛hampion, fyddai sylwadau Iorwerth Bodlondeb am hynny mae地 siwr, ac, yn wir, dwi地 meddwl bod y flwyddyn gyntaf hon o waith Theatr Genedlaethol Cymru a池 addewid am fwy, yn haeddu mawl gor-eiriog Yr Athro Campbell, yn ogystal moliant lleisiol, unigryw Gennerys. Mae hynny地 well na 祖hampion, ddudwn i!

awdur:gwenan mared
cyfrol:507 ebrill 2005

I archebu copïau o'r cylchgrawn cysylltwch â'r cyhoeddwyr:
bARN
Gwasg Dinefwr
Heol Rawlings
Llandybie
Sir Gaerfyrddin
SA18 3YD
ffôn: 01269 851640
ffacs: 01269 851046
swyddfa@cylchgrawnbarn.com
www.cylchgrawnbarn.com

Privacy Policy | Contact Us | ©2006 keith morris / red snapper web designs / keith@artx.co.uk