Theatre in Wales

Archif atodiadau theatr bARN ers 1992

Iffigenia yn Awlis

Mae colofn Gareth Miles yn theatr yn ei hl. Prolog i Yr Unbennes, sef cyfaddasiad o Yr Oresteia gan Aischolos y mae'r awdur yn ei lunio y tro hwn.

Cymeriadau

Agamemnon, Brenin Argos

Calchas yr Archoffeiriad

Iffigenia, merch Agamemnon a Clutaimnestra

Clutaimnestra, Brenhines Argos

Milwyr ac Offeiriaid

Lleoliad

Porthladd Awlis ar arfordir Gwlad Groeg.

Maer llwyfan yn foel heblaw am deml ac allor ar y naill ochr gyda chefnlen las yn cyfleu glesnir nen ar mr.

Saif Agamemnon Frenin ar ganol y llwyfan gyda Milwyr arfog yn ddau hanner cylch o boptu iddo.

Y tu l ir Brenin saif Calchas yr Archoffeiriad.

LLAIS CLUTAIMNESTRA

Ym mhorthladd Awlis y segurair llu

am fisoedd blin gan ofer ddisgwyl

ir gwynt droi a gyrrur llongaun

chwim dros donnaur mr

ir ddinas goeth

deilyngai ddistryw.

Pydrair hwyliau ar rhaffau.

Aeth bwyd yn brin.

Dechreuodd y milwyr rwgnach.

Maer Milwyr yn curo eu gwaewffyn yn erbyn ei tariannau, yn dawel i ddechrau gan raddol godin gresiendo.

LLAIS CLUTAIMNESTRA

Hiraethent am gysur cartref,

maldod gwraig a

thrydar tirion plant.

Deuai stormydd gaeaf cyn bo hir

ac atal am fisoedd lawer

y fordaith lidus tua Chaerdroea.

Mae Calchis yn camu i blith y Milwyr, ei ddwylo fry i fynnu gosteg ac maer milwyr yn tawelu ac yn llonyddu.

Yna llefarodd yr Archoffeiriad.

Yna cyhoeddodd Calchas ddoeth

fod melltith ar y fflyd.

CALCHIS

Melltith y dduwies Athena

syn cosbir Arglwydd Agamemnon

am iddo hela a lladd hydd oi heiddo hi.

Un ffordd yn unig y ceir cymod r hon

syn ferch i Sews hollalluog.

Ffordd galed, enbyd yw

ond rhaid ei thramwy

cyn y tramwywn ni y morfa gwyntog

is tyrrau tal Caerdroea.

Yr hyn a rynga fodd i Athena yw aberth;

aberth ddrud,

sef,

Iffigenia,

yr hynaf ar anwylaf o blant

yr Arglwydd Agamemnon.

LLAIS CLUTAIMNESTRA

Pan dawodd yr Archoffeiriad

ni chlywid sill o rengoedd y rhyfelwyr.

Rhythair naill yn hurt

ar wep ddi-glem ei gymrawd

cyn troi a syllu ar y teyrn.

Y Milwyr yn dechrau bwrw eu tariannau u gwaewffyn yn ysgafn eithr yn fygythiol

Meddyliai Agamemnon

am ei eneth fach yn arllwys gwin

iw gwpan aur mewn gwledd;

yn ei ddiddanu ef ar Llys

i llais ariannaidd.

LLAIS CLUTAIMNESTRA

Tynerwch Iffigenia.

Serchogrwydd Iffigenia.

Ffydd Iffigenia yn ei thad.

Nacaodd y Llyw orchymyn Calchas.

Mae Agamemnon yn gwrthod argymhelliad yr Archoffeiriad ac yn erchi ir Milwyr dewi.

Nacaodd y Llyw orchymyn yr Archoffeiriad

am rai dyddiau.

Ond gan na throdd y gwynt

a llenwi hwyliaur llongau

a bydrai yn yr harbwr.

Y Milwyr yn dechrau bwrw eu tariannau eto.

A chan fod grwgnach y rhyfelwyr

yn bygwth troin wrthryfel...

Swn y gwaewffyn ar y tariannaun codin gresiendo.

...ildiodd brenin Argos

i udo rhyfelgarol ei wyr.

MILWYR

Ir gad! Ir gad! Ir gad!

Ymgynghorar Brenin r Archoffeiriad. Yna geilw un or Milwyr ato a murmur gorchymyn wrtho. Exit y Milwr. Y Milwyr eraill yn tewi.

LLAIS CLUTAIMNESTRA

Anfonodd Agamemnon Frenin

gennad at ei wraig

yn datgan bod Iffigenia

i briodi Achiles.

Ni wyddair arwr hwnnw am y twyll.

A dyna sut y daeth y dlos ddinam i Awlis...

Ymddengys y Dywysoges Iffigenia fel yi disgrifir gan ei mam.

...yn llon ei gwedd,

yn gain ei gwisg,

heb wybod nad priodfab ai disgwyliai

ond difodiant.

Rhed Iffigenia at ei thad eithr try ef ei wyneb oddi wrthi.

Pan welodd hi,

cuddiodd y teyrn ei wyneb yn ei glogyn.

Er mai dihiryn oedd

ni allai atal dagrau euog tad

gynllwyniodd i lofruddioi ferch ei hun.

Ymddengys yr Offeiriaid gan sefylll o boptu i Calchas.

Chwiliair eneth wirion am y priodfab

ond yn lle gwron ifanc, teg o bryd a gwedd

cenfaint o offeiriaid cuchiog

ai croesawodd hi i Awlis.

Cydiar Offeiriaidyn yr eneth ddiymgeledd. Gwinga hithau mewn ymgais ofer i ddianc ou gafael.

Gwrywod hyll hebryngodd hi ir deml

ac nid morynion hardd mewn gynnau lliwgar.

Disgrifia geiriau Clutaimnestra yr hyn a ddigwydd.

Llusgodd yr Offeiriaid hi at yr allor

lle safai Calchas ddoeth

a chyllell hir ynghudd tu l iw gefn.

Ymbiliodd Iffigenia ar ei thad.

IFFIGENIA

Nhad! Nhad! Helpwch fi! Helpwch fi, Nhad!

LLAIS CLUTAIMNESTRA

Ond trodd y llwfgi hwnnw ei wep oddi wrthi.

Ofer fu holl ymdrechion eiddil

yr eneth druan i ymryddhau

o afael y gwrywod sanctaidd.

Cydiasant ynddin dynn,

stumioi phen yn l,

dinoethi ei gwddw claerwyn

fel petai hin afr neun anner

ai dienyddio

yng ngwydd ei thad bradwrus.

Mae Calchis yn torri gwddf yr eneth i gyllell..

Rhydd Iffigenia sgrech annaearol wrth drengi a llifa gwaed or clwyf..

Aberthwyd hi ar allor

rhyfelgarwch

er mwyn ir gwyntoedd chwythu

llynges Agamemnon dros y dwr

ar drywydd Paris

a dial cam y cwcwallt truan,

Menelaos,

brawd y Brenin.

MILWYR

Ir gad! Ir gad! Ir gad!

Mae Calchis yn mynnu gosteg ac yn erchi ir Brenin ar Milwyr benlinio tra y gwedda ef ai gyd-offeiriaid ar y dduwies Artemis i beri ir gwynt droi. Ymddengys ei bod hin erglywed eu hymbil

LLAIS CLUTAIMNESTRA

Ymhen rhai dyddiau, trodd y gwynt

a hwyliodd llongaur Groegiaid am Gaerdroea.

Cwyd y Milwyr Agamemnon ar eu hysgwyddau ai gludo oddi ar y llwyfan. Dilyn Calchas ar Offeiriaid hwy..

MILWYR

Aga-mem-non! Aga-mem-non! Aga-mem-non!

Exeunt Agamemnon, Calchis, Milwyr, Offeiriaid.

Ymddengys y Frenhines Clutaimnestra

CLUTAIMNESTRA

Gadawodd Agamemnon ei gymar,

Clutaimnestra,

yn rhaglaw Dinas Argos

tra byddai en rhyfela.

Gan ir Brenin dderbyn cyngor

llofruddiaethol,

ofergoelus

Calchas ddoeth,

twylloi wraig

a lladd eu merch,

roedd y Frenhines yn beryclach gelyn iddo ef

nar rhai ai heriai yng Nghaerdroea.

’r Frenhines at yr allor lle y gorwedd corff ei merch, wyla drosti ac yna cwyd hin dyner yn ei breichiau ai chludo or llwyfan.

Tywyllwch.

awdur:gareth miles
cyfrol:507 ebrill 2005

I archebu copïau o'r cylchgrawn cysylltwch â'r cyhoeddwyr:
bARN
Gwasg Dinefwr
Heol Rawlings
Llandybie
Sir Gaerfyrddin
SA18 3YD
ffôn: 01269 851640
ffacs: 01269 851046
swyddfa@cylchgrawnbarn.com
www.cylchgrawnbarn.com

Privacy Policy | Contact Us | ©2006 keith morris / red snapper web designs / keith@artx.co.uk