Theatre in Wales

Archif atodiadau theatr bARN ers 1992

Hyffordda Blentyn

GEORGE OWEN syn trafod y berthynas rhwng Steddfod ac ieuenctid.

Om blaen y mae crynodeb o arlwy drama swyddogol Prifwyl Mn ac y maer darpariaethaun edrych yn addawol iawn. Bydd dros ugain o gyflwyniadau proffesiynol, neu gyda mewnbwn proffesiynol tu cefn iddynt, wedi eu dosbarthu rhwng saith canolfan. Ffrwyth llafur amatur fydd y gweddill a theg fyddai bwrw golwg mwy manwl ar y gweithgaredd hwn.

Rwyn cofio, flynyddoedd lawer yn l, eistedd yn lolfa cartref John Ellis Williams yn Llanbedr a chael y fraint o edrych ar Y Llyfr Cownt. Slabyn o gyfrol oedd hon, cymaint Beibl pwlpud, ac ynddo ystadegaeth manwl o bob un oi ddramu ar perfformiadau a roddwyd ohonynt. Ar un adeg yr oedd yn gohebu dros ddau gant o gwmnau amatur ledled Cymru, a phob cwmnin brwydro i fod y cyntaf i berfformio ei ddrama ddiweddaraf. Mae pori dros ystadegaeth y llyfr yn rhoi darlun eglur iawn o ffyniant y ddrama amatur ar lwyfannau Cymru rhwng y ddau ryfel byd. Maer penllanw euraid hwnnw trosodd, ond y maer gweithgarwch brwd ymysg cwmnau amatur yn parhau.

Mae dros ddeg ar hugain o gyflwyniadau yn rhaglen ddyddiol Theatr y Maes eleni, wyth ohonynt gan gwmnau cymunedol or dalgylch. Yr hyn sydd o ddiddordeb arbennig yw fod hefyd ddeunaw o gyflwyniadau gan blant a phobl ifanc. Byddwn yn agor gweithgareddaur theatr ar y Sadwrn cyntaf, yn briodol iawn, gyda chyflwyniad y Mudiad Ysgolion Meithrin. Prin fod cyflwyniad arall yn holl arlwyr wythnos syn costrelu mwy o frwdfrydedd ac egni heintus, ac fe fydda in dotio at lafur ac amynedd yr athrawon ar rhieni syn gorfod cadw pawb rhag cicio dros y tresi. Un peth syn sicr fe fydd y rhai bach yn trysori ac yn cofior achlysur tra byddant.

Sut bydd hi wedyn, wrth iddynt brifio ac aeddfedu a symud o ris i ris trwyr system addysg? Faint o gyfle wedyn gaiff y plant i ddatblygu eu doniau perfformio? Fel maen digwydd, y mae yna etifeddiaeth gyfoethog yn nalgylch cyfredol yr Eisteddfod, ac y maer arlwy drama yn adlewyrchu hyn. Pedwar cyflwyniad gan fyfyrwyr a phump gan ysgolion cyfagos. Nid ywr sefyllfan agos mor iach mewn ambell ddalgylch. Mae llawer yn dibynnu ar leoliad ysgolion ac ar agwedd y Pwyllgorau Addysg lleol a Rheolwyr yr ysgolion. Nid pob ysgol sydd ag athro drama, nid pob prifathro syn rhoi blaenoriaeth i weithgarwch drama mewn cyfnod pryd y maen rhaid iddo allu cyfiawnhau pob ceiniog i wariant. Gyda chymaint o sylwn cael ei roi i destunau craidd ac i ganlyniadau mesuradwy, hawdd deall y demtasiwn i ddedfrydu drama i fod yn un or disgyblaethau y gellir eu hepgor ynghyd cherddoriaeth a dawns hyd yn oed addysg gorfforol.

Mae Mn, a Gwynedd, wedi eu bendithio thraddodiad o annog gweithgarwch drama ymysg pobol ifanc. Mae Theatr Fach, Llangefni yn meithrin theatr ieuenctid, mae yna bob anogaeth i ieuenctid yng Nghanolfan Ucheldre a phwy na _yr am waith unigryw ac arloesol Cefin a Rhian Roberts yn Ysgol Glanaethwy. Ond nid dyna, ysywaeth, y darlun ymhobman. Mae Cyd-Bwyllgor Addysg Cymru yn ymwybodol or prinder darpariaeth mewn sawl dalgylch ac ar hyn o bryd yn cynnal trafodaethau gydar Eisteddfod Genedlaethol i weld a ellir lliniaru tipyn ar y prinder hwn trwy bwytho i mewn i amserlen blynyddol yr Eisteddfod weithdai, cyrsiau a pherfformiadau gan ieuenctid.

Mae ganddynt eisioes ddarpariaeth dda iawn ar gyfer cerddoriaeth gyda Cherddorfa Ieuenctid Genedlaethol Cymru, Band Pres Cenedlaethol Ieuenctid Cymru, Cr Ieuenctid Cenedlaethol, ac yn ddiweddar Sinffonia Cerddorfa Genedlaethol Ieuenctid Cymru, pob un i strwythur arbennig o ymarferion a gweithdai. Y mae eisioes National Youth Theatre of Wales, trwy gyfrwng Saesneg wedi ei leoli yng Nghaerdydd, ond simsan iawn fur ddarpariaeth yn y Gymraeg ar gyfer Theatr Ieuenctid Cymru. Delfryd y Cyd-Bwyllgor yw gweld y theatr Gymraeg yn gyfuwch ei statws r gweithgaredd Saesneg, a gwych o beth fyddai hynny.

Nid pob plentyn fydd i fryd ar fynd i Goleg, nac, o ran hynny, ar yrfa broffesiynol ym myd y theatr ar cyfryngau. Ond nid oes reswm yn y byd pam na ellid darparu gweithdai a chyfleoedd i bobol ifanc ymddiddori mewn drama, datblygu eu sgiliau perfformio au disgyblaethau llwyfan i fwynhau ymuno mewn gweithgarwch cymunedol yn eu harddegau. Ar hyn o bryd prin iawn ywr cyfle. Mae degau o wyliau drama ar hyd a lled y wlad. Faint or gwyliau hyn sydd ag adran yn benodol i ieuenctid? Faint o anogaeth y maer gwyliau hyn yn ei roi i ieuenctid y wlad?

Mae strwythur hir dymor o hyfforddiant i egin ddramodwyr yn cael ei lansio ym Mhrifwyl Mn eleni. Bydd yn datblygu dros y pum mlynedd nesaf wrth ir Eisteddfod fynd ar ei rhawd blynyddol o fan i fan. Maer gwaith eisioes wedi cychwyn, yn briodol iawn, yn ysgolion uwchradd Mn a byddwn yn gweld ffrwyth eu llafur yn Theatr y Maes eleni. Ai delfryd gwag yw gobeithio y gellid datblygu strwythur gyfochrog i annog a hyrwyddo actorion ifanc?

awdur:Geoorge Owen
cyfrol:438/439, Gorffenaf/Awst 1999

I archebu copïau o'r cylchgrawn cysylltwch â'r cyhoeddwyr:
bARN
Gwasg Dinefwr
Heol Rawlings
Llandybie
Sir Gaerfyrddin
SA18 3YD
ffôn: 01269 851640
ffacs: 01269 851046
swyddfa@cylchgrawnbarn.com
www.cylchgrawnbarn.com

Privacy Policy | Contact Us | ©2006 keith morris / red snapper web designs / keith@artx.co.uk