Theatre in Wales

Archif atodiadau theatr bARN ers 1992

Hwyl mewn esgidiau jazz

Gydar Eisteddfod eleni ar stepen drws Ysgol Glaenaethwy, mae Luned Emyr yn cofio am y cyflwyniad i fyd y theatr a gafodd yn yr ysgol honno.

Gwylio cynhyrchiad Magdalen a blannodd yr hedyn syniad ynof i y byddwn i, o bosib, yn mwynhau mynd i Ysgol Glanaethwy. Rwyn cofior cynhyrchiad yn cydio yn fy nychymyg ar lwyfan Theatr Gwynedd gydar cyfuniad trawiadol o ddrama a dawns, a chaneuon Gareth Glyn, wrth gwrs, syn parhau yn eglur yn MP3 y cof.

Felly mynd i fy ngwers gyntaf yng Nglanaethwy wnes i, mewn neuadd olau yn Ysgol David Hughes uwch tonnau Afon Menai, oddeutu blwyddyn wedi ir ysgol gael ei sefydlu gan Cefin a Rhian Roberts yn 1990. Er na wyddwn hynny ar y pryd, byddwn yn parhau i fynychur gwersi, yn Ysgol David Hughes ar adeilad newydd ym Mharc Menai, am saith mlynedd.

Ni allaf lai nag edrych yn l ar fy nyddiau yng Nglanaethwy fel rhai hapus ac eithriadol o greadigol a chynhyrchiol. Cofiaf yn glir y wefr a deimlwn wedi i mi ddysgu llinellau gair am air neu fanylion dawns gymhleth, ac yna perfformior cyfan o flaen cynulleidfa. Cefais i, fel gweddill y criw, y fraint o berfformio ar lwyfannau lleol a rhyngwladol, yn y Neuadd Albert a Neuadd Elizabeth yn Llundain, ar strydoedd caregog Prg, yn yr _yl Ban-Geltaidd yn Iwerddon, ac mewn eisteddfodau niferus.

Un o nodweddion athrawon da ywr gallu i ysbrydolir disgyblion i fwynhau eu pwnc, ac roeddem nin ddigon ffodus i feddu ar athrawon felly yng Nglanaethwy. Unigolion ar dn dros y ddrama oedden nhw, ac roedd y tn hwnnwn codin wreichion ynom ninnaur disgyblion. Heb frwdfrydedd ni chyflawnwyd unrhyw beth rhagorol, meddai Ralph Waldo Emerson. Yng ngwersi Glanaethwy ceid afiaith a brwdfrydedd yn rhan annatod or dysgu.

Un o gryfderau amlwg yr ysgol ywr pwyslais a roddir ar safon a mireinio. Er cryfderau traddodiad amatur y ddrama gegin a does dim oi le yn y traddodiad hwnnw, wrth reswm mae angen amrywiaeth ym mhob disgyblaeth greadigol er mwyn sicrhau cenedl gytbwys ei phrofiadau artistig.

Un o uchafbwyntiau blynyddol yr ysgol, ac enghraifft dda or ymroddiad i grefft, ywr sioeau cerdd a gaiff eu perfformio yn Theatr Gwynedd. Maer sioeau hyn yn parhau i gael eu llwyfannu, a hynny fel rheol yn ystod gwyliaur Pasg. Byddai oriau hamdden y gwyliau hyn yn ein galluogi fel disgyblion i ymgollin llwyr yn y cynhyrchiad a threulion diwrnodau yn ymarfer a siapior ddrama nes cyrhaeddair noson agoriadol. Dyddiau cyffrous oedd y rheini, a rhoddent gyfle i ni ddisgyblion o wahanol oedrannau a dosbarthiadau gydweithio ar yr un prosiect a mwynhau cwmni ffrindiau oedd yn rhannur un diddordeb ym myd perfformio byw.

Yng Nglanaethwy hefyd y rhoddodd rhai ohonom gynnig ar ysgrifennu deialog am y tro cyntaf. Caem ein hannog i droi ein llaw at bethau newydd, ac o wneud hynny, a bod yn agored i gyffro arbrawf creu, roeddem nin elwa ar ein canfed. Roedd drama yn un or pynciau a astudiwn ar gyfer arholiadau lefel TGAU a Lefel A, ac yng Nglanaethwy, fel yn achos llu om cyfoedion, cawn fwynhaur pwnc y tu allan ir ystafell ddosbarth. Bur cyfnodau hyn o fudd i mi ehangu ar fy nealltwriaeth or theatr ac ymdrwytho ymhellach ym mhosibiliadaur cyfrwng drwy astudio dramu cyfoes ar clasuron. Er mai creadur digon astrus a phellennig oedd William Shakespeare i ni ar y pryd, llwyddwyd in hargyhoeddi fod ei weithiau nid yn unig yn glasuron ond yn destunau deinamig a pherthnasol i bob diwylliant a phob oes. Cawsom gyfleoedd i berfformio fersiynau Cymraeg o Macbeth, Hamlet, Romeo a Juliet ac eraill.

Caem ein cynorthwyo i werthfawrogir clasuron yn ogystal gweithiau modern a berthyn in traddodiad drama yng Nghymru. Anogwyd ni i weld gwerth dramu, lln unigolion, yn ogystal lln gwerin. I bob pwrpas, caem ein trwytho yn niwylliant a thraddodiad Cymreig eang ond yng nghyd-destun mwynhad o ddawns a chn.

Nid profiad ail law o faes perfformio a gaem yn y sesiynau wythnosol. Ir gwrthwyneb, caem y fraint o brofi posibiliadaur cyfrwng mewn modd darganfyddus wrth i ni gael ein harwain gan rai fel Cefin a Rhian Roberts, Lowri Hughes, Einion Dafydd, Mari Emlyn, Sin Summers a llu o athrawon gwadd (ni cheisiaf eu henwi i gyd). Unigolion oeddent oedd yn awyddus i drosglwyddo eu profiadau au dealltwriaeth or grefft i genhedlaeth newydd o berfformwyr.

Yn sicr fe wnes i a nifer om cyd-ddisgyblion elwan fawr om cyfnod yng Nglanaethwy. Ond nid magwrfa ar gyfer actorion, cantorion, dramodwyr a dawnswyr yn unig ydoedd. Bellach gellir gweld i nifer ohonom fwrw ati i astudio neu weithio ym maes theatr a pherfformio, mewn rhyw ddull neu fodd, tra bod eraill wedi mynd yn eu blaenau i brofi meysydd amrywiol eraill. Ond rwyn ffyddiog fod y rhelyw ohonom wedi elwa rywsut on haddysg yng Nglanaethwy oherwydd fod yr ysgol hon wedi llwyddo i ysgogir hunanhyder cywir syn gyfrwng gwerthfawr ym mhob maes. Mewn gwlad sydd, i raddau o hyd, yn ddigon dihyder ar brydiau, dyma, yn fy nhyb i, yw un o bennaf cryfderau Ysgol Glanaethwy.

Ac yng Nglanaethwy y cefais fy narbwyllo bod posibiliadau yn gallu troin ffaith. Pan fyddwn i'n camu yn fy esgidiau jazz dros drothwyr pyrth llachar felyn hynny ym Mharc Menai, gwelwn freuddwyd wedii wireddu om blaen. Gwelwn fod modd ir rhai syn fodlon gweithion ddiflino ac ymarfer amynedd, dycnwch ac ymroddiad gyrraedd eu nod.

awdur:Luned Emyr
cyfrol:510, Gorffenaf / Awst 2005

I archebu copïau o'r cylchgrawn cysylltwch â'r cyhoeddwyr:
bARN
Gwasg Dinefwr
Heol Rawlings
Llandybie
Sir Gaerfyrddin
SA18 3YD
ffôn: 01269 851640
ffacs: 01269 851046
swyddfa@cylchgrawnbarn.com
www.cylchgrawnbarn.com

Privacy Policy | Contact Us | ©2006 keith morris / red snapper web designs / keith@artx.co.uk