Theatre in Wales

Archif atodiadau theatr bARN ers 1992

Brd neu beidio bod? Dynar Cwestiwn.

Bu Eurgain Haf yn gweld perfformiad Cymraeg Cwmni Theatr Cymru o Hamlet yn ddiweddar. Ond a gafodd ei hargyhoeddi?

Brwydro yn erbyn y llif fun hanes er mwyn cyrraedd Theatr Newydd Caerdydd mewn pryd a hynny wrth i fr coch o gefnogwyr rygbi lifo ir cyfeiriad arall tuag at Stadiwm y Mileniwm.

Roedd yna ddisgwyliadau mawr i weld tm Cymru yn trechu Fiji, a hynny o nifer o bwyntiau. Ond wrth i mi gyrraedd y theatr yn chwys-domen-dail, doedd gen i, ar y llaw arall, ddim syniad beth iw ddisgwyl. ’m mhen-l yn dal i brotestio wedi eistedd trwy dair awr a hanner o gynhyrchiad diweddar o Romeo a Juliet, maen rhaid i mi gyfaddef, roedd gen i fy amheuon.

Hamlet yw un o ddramu enwocaf Shakespeare ac mae ei themu, sef dialedd, llofruddiaeth a gwleidyddiaeth yn rai oesol. Dyna pam fod y ddrama wedi ei dehongli mewn sawl ffordd dros y blynyddoedd gyda hyd yn oed ffilm Disney The Lion King a phennod or Simpsons yn dwyn adleisiau ohoni.

Ond er i mi astudio fersiynau ffilm Zeffirelli a Laurence Olivier yn y Brifysgol, dymar tro cyntaf i mi weld cynhyrchiad theatr o Hamlet ac roeddwn yn falch fod hynny yn mynd i fod yn y Gymraeg. Ac fe ddechreuodd y noson yn dda wrth i mi ddarganfod na fyddain rhaid talu am fy nhocyn gan fod Cyngor Caerdydd yn eu cynnig am ddim fel rhan o ddathliadau canmlwyddiant Caerdydd fel dinas a hanner can mlynedd fel prifddinas. Teilwng oedd nifer y gynulleidfa hefyd ac roedd hynny yn beth braf yn enwedig o ystyried cyn lleied a ddaeth i weld y perfformiad cyntaf yn Theatr y Grand, Abertawe.

Comisiynwyd Michael Bogdanov, un a fun gweithio ir Royal Shakespeare Company ac a sylfaenodd yr English Shakespeare Company, gan Gyngor Celfyddydau Cymru i lwyfannu Hamlet yn Gymraeg ac yn Saesneg. Yr awdur ar dramodydd Gareth Miles a gomisiynwyd i drosir ddrama ir Gymraeg ac or golygfeydd cyntaf roedd yn amlwg fod y sgript ar fin profi fod y Gymraeg mor atebol ag unrhyw iaith arall i gyfleu athrylith ddramatig Shakespeare yn effeithiol.

Naws fodern a chyfoes oedd i gynhyrchiad Bogdanov gydar ddraman agor mewn canolfan filitaraidd gyda lloeren enfawr yn hollbresennol ar y llwyfan. Defnyddiwyd y lloeren yma er mwyn darlledu ysbryd tad Hamlet, yr hwn a lofruddiwyd gan ei frawd Clawdiws er mwyn iddo ef allu cipio coron Denmarc. Darn o theatr effeithiol a mentrus a lwyddodd yn ei nod, heblaw ei bod yn anodd ar adegau ddilyn y geiriau wrth ir llun fynd allan o ffocws. Y tric, dybiwn i, wrth foderneiddio ydi defnyddio technegau heb fod yn rhy uchelgeisiol a dibris o hanfodion gwreiddiol Shakespeare ac ar y cyfan llwyddodd y llwyfaniad yma i wneud hynny.

Roedd y set ar gwisgoedd a ddyluniwyd gan Ed Thomas a Sean Crowley yn drawiadol gydar newidiadau cyson rhwng y golygfeydd yn slic a hynny i gyfeiliant cloch y cnul a ragfynegair drasiedi ar y gweill. Gwisgair actorion ffasiwn y dwthwn hwn yn amrywio o lifrau militaraidd ffurfiol i tuxedos, ffrogiau smart a Hamlet yn ei drowsus combat ac Offelia yn ei jns ai siwmper binc.

Roedd y defnydd o brops hefyd yn gynnil. Defnyddiodd Hamlet wn i ladd Poloniws, cafwyd padiau ysgrifennu a dictaffon ac ymddangosodd ffon golff a beic mynydd hyd yn oed ar y llwyfan. Ac os oedd ysmygwr ymhlith y cast roedd Bogdanov si_r o fod yn arwr gan fod sawl cyfle am ddracht yn ystod y perfformiad. Ond er ei bod yn demtasiwn i orwneud pethau wrth gyfoesi testun (diolch byth na wnaed defnydd o ffonau symudol!), ni aed yn rhy bell. Serch hynny roedd gweld Offelia yn darllen rhifyn o Golwg yn yr olygfa gydai thad Poloniws wedi codi gwn am y rhesymau anghywir efallai.

Mae Hamlet yn ddrama hir ac roedd gofyn ir actorion ei pherfformio yn y Gymraeg ar Saesneg yn dipyn o beth cymaint yn wir fel y bun rhaid ir actor Wayne Carter, a fwriadwyd i chwarae rhan Hamlet yn y ddwy iaith, dynnun l ar y funud olaf. Yr actor Gareth Bale ddaeth ir adwy yn y cynhyrchiad Cymraeg a chafwyd perfformiad clodwiw ac argyhoeddedig ganddo. Un peth am tarodd yn od, fodd bynnag, oedd ei ymdriniaeth o ymsonau enwog y ddrama. Tueddair rhain i gael eu hadrodd yn rhy ffwrdd--hi heb eu cyfeirio at y gynulleidfa fel y bwriadai Shakespeare. Ond fe dybiwn mai cam gwag ar ran y cyfarwyddwr ac nid yr actor oedd hyn.

Cafwyd perfformiadau canmoladwy iawn hefyd gan Julian Lewis Jones fel y brenin halogedig Clawdiws ac roedd ffrm fechan Catrin Rhys yn ei gwneud yn berffaith ar gyfer yr Offelia fregus pedair-ar-ddeg oed. Ond y seren oedd Owen Garmon gydai bortrad or hirwyntog a chynllwyngar Poloniws ar mwydryn o dorrwr beddau.

Roedd yr olygfa hon pan agorwyd twll ar flaen y llwyfan yn fedd i Offelia yn un o berlaur cynhyrchiad gydar torrwr beddau yn pysgotar penglogau or pridd gan eu cyflwyno i Hamlet gydar hen Ioric druan. Darn hyfryd arall o theatr weledol oedd golygfar actorion yn perfformior ddrama Y Trap Llygod Mawr ar ffurf meim Siapaneaidd. Roedd y lliwiau ar symudiadau yn wledd ir llygad ac yn arddangos amrediad talent yr actorion yn eu hystwythder corff au gallu i drin offerynnau cerddorol.

Ond cryder y cynhyrchiad ywr sgript. Llwyddodd Gareth Miles yn gelfydd i drosir ddrama yn hytrach nai chyfieithun Slafaidd. Roedd y geiriau yn llifo yn rhwydd ac yn naturiol ac yn gwneud y gwaith o ddilyn y plot, sydd yn ei hanfod yn un cymhleth iawn, yn llawer haws ir gynulleidfa. Maer trosiad wedi ei gyhoeddi erbyn hyn ac yn werth ei ddarllen.

Ar ateb ir cwestiwn felly? Na, doeddwn i ddim yn brd, wnes i ddim gwingo yn fy set, ac fe wnes i fwynhau. Yn fwy, dybiwn i, na chefnogwyr tm rygbi Cymru y noson honno.

awdur:Eurgain Haf
cyfrol:515-516 Rhag 2005/Ion 2006

I archebu copïau o'r cylchgrawn cysylltwch â'r cyhoeddwyr:
bARN
Gwasg Dinefwr
Heol Rawlings
Llandybie
Sir Gaerfyrddin
SA18 3YD
ffôn: 01269 851640
ffacs: 01269 851046
swyddfa@cylchgrawnbarn.com
www.cylchgrawnbarn.com

Privacy Policy | Contact Us | ©2006 keith morris / red snapper web designs / keith@artx.co.uk