Theatre in Wales

Archif atodiadau theatr bARN ers 1992

Ffani a Dic yn Ffestiniog

Gydag un o sioeau clybiau Bara Caws unwaith eto ar daith, tybia Gareth Evans fod angen gwell plot a strwythur ar y cynhyrchiad.

Gan ei bod hin nesu at y Nadolig, fe fydd theatrau Cymru unwaith eto yn llwyfannu pantomeimau, gyda phob un ohonynt yn dilyn yr un hen gonfensiynau: ceffylau ffug, dynion wedi gwisgo fel merched, triciau, morwyn ifanc yn chwilio am gariad, y gelyn cyfoethog ar arwr dewr syn goresgyn y cwbwl er mwyn achub y dydd. Yn gadarn yng nghanol y confensiynau ystrydebol yma mae sioe glybiau newydd Bara Caws, Y Bonc Fawr gan Geraint Derbyshire, yn ei gosod ei hun. Mae hin galed ar y werin ym Mlaenau Ffestiniog, ac maer chwarelwr gweddw Dic Pugh (Bryn Fn) ai ferch Ffani (Awen Wyn Williams) yn aelodau or werin dlawd. Maer sioe yn dilyn ymgais Dic i godi ei hun ai ferch allan or sefyllfa druenus yma, ac yn y broses fe ddaw yna ddau Wyddel, lesbian dominatrix, gweinidog sex-obsessed, ceffyl or enw Dobbin, a nyrs, iw cartref yn 13 Tan y Dibyn Terrace.

Dic, Ffani, a chn yn pwysleisio pa mor galed ydi hi. Nid oes angen athronydd i allu gweld sut y gellir creu jc or tri enghraifft yma, ac yn wir mae llawer o sbort Y Bonc Fawr yn deillio or math ansoffistigedig yma o hiwmor. Nid yw hyn yn feirniadaeth negyddol mewn unrhyw ffordd; nid yn unig maer sioe yn seiliedig ar gonfensiynau pantomeim a ffars, ond mae yma hefyd gyfoeth o gelfyddyd Gymraeg. Roedd y cefnlen agoriadol fel golygfa allan o un o straeon Kate Roberts, er bod yr hyn a ddilynodd yn gwbwl annhebyg i unrhyw beth a gyhoeddwyd gan Frenhines Ein Lln.

Cafwyd perfformiadau cryf gan y cast i gyd gyda phob un ohonynt yn mynd i ysbryd y darn yn llwyr. Yn union fel pantomeim, ychydig iawn o gynildeb oedd yma, ac roedd y cast cyfan iw gweld yn mwynhaur rhyddid o beidio gorfod poenin ormodol am oractio. Mae hin destament i dalentaur cast bod y perfformiadau yn ddoniol tu hwnt, er gwaethar ffaith bod bron pob un yn ystrydeb amlwg. Roedd y ddau Wyddel, er enghraifft, Pat OShamrock a Seamus, a berfformiwyd yn egnol gan Robin Griffith a Fraser Cains, yn siarad ag acen Wyddelig lydan ac wediu gwisgo mewn gwyrdd fel leprecn ac yn dawnsion achlysurol i gerddoriaeth Riverdance. Catrin Mara a roddodd berfformiad goraur noson, a hynny efallai gan bod Camilla, fel lesbiad rheibus, yn tanseilior confensiynau o gael rhyw is-blot rhamantaidd mewn pantomeim.Yn ogystal bod yn gymeriad doniol, roedd ganddi fwy o gyfle i greu rhywbeth gwahanol ir disgwyl.

Rhaid bod yn ofalus wrth bwyso a mesur cryfderau sioe fel hon, gan fod yna beryg o ofyn gormod a gosod disgwyliadau theatrig arni. Er enghraifft, er bod gan y plot elfennau hynod o ffarsaidd ai bod hin bosib dehonglir sioe gyfan fel tair ffars fechan, roedd yr elfennau hyn wedi eu clymu yn ei gilydd braidd yn llac. Roedd y tair brif naratif neu ffars neu stori fechan yn dilyn ei gilydd yn hytrach nag wediu plethun fwy crefftus gydai gilydd. Ni fuasai hyn wedi bod mor amlwg pe bair sioe wedii rhannun ddwy act, ond heb egwyl roedd y plotio ar brydiau ychydig yn lletchwith. Gan bod rhediad gweddill y sioe mor gythreulig o egnol a chyflym, roedd diffyg plethiad y storau yn amlygui hun llawer mwy.

Un o wendidau arall y cynhyrchiad ar brydiau oedd lefel yr hiwmor, y gorddefnydd o regfeydd ar disgrifiadau rhywiol. Nid yw Ffycin hel ar ei ben ei hun o reidrwydd yn ddigri, yn enwedig pan yi clywir ddegau o weithiau. Yn yr un modd, fe fuaswn in argymell unrhyw ddramodydd arall i gadw draw o geisio siapio jc or enw Ffani gan fod Y Bonc Fawr wedi dihysbyddu holl bosibiliadau gwneud hyn, gan niwtraleiddior hiwmor yn y broses. Roedd tuedd weithiau i gael dim byd ond un jc goch ar l y llall. Roedd golygfeydd ble roedd natur yr hiwmor yn amrywio or coch, er enghraifft, disgrifiad o arogl gwraig Dic a ddilynwyd gan jc fwy diniwed, Da ni mor dlawd nes bod llygod eglwys yn dod food parcels yn elwan arw or amrywiaeth.

Wrth gwrs, nid yw ac ni ddylai sioe glybiau or natur yma fod yn wirioneddol atebol ir un disgwyliadau ar safonau beirniadol a roddir ar ddramu neu gynyrchiadau mwy traddodiadol. Yn y bn, nid oes ots fod y sgript yn llawn ystrydebau, y strwythur braidd yn llac ar cymeriadun fras yn enwedig ar l peint neu ddwy. Unig ddiben y sioe yw diddanui chynulleidfa, ac yn yr ystyr hwn roedd Y Bonc Fawr yn llwyddiant ysgubol. Rwyf yn dal i drysorir atgof o gael fy swyngyfareddu, fel bachgen yn fy arddegau, tran gwylio cynhyrchiad o Bargen gan Bara Caws. Maer atsyniadau rhwng honno a Y Bonc Fawr yn amlwg, er bod bwriad ac effaith y ddau gynhyrchiad ar begynau gwahanol iw gilydd. Ond roedd y cysylltiad yn tanlinellu cryfder mawr cwmni fel Bara Caws. Maent unwaith eto yn dangos ei bod hin bosib teithio i leoliadau nad oes unrhyw gwmni theatr Gymraeg yn teithio iddynt ac oblegid hynny yn llwyddo i ddenu cynulleidfaoedd nad oes unrhyw gwmni theatr Gymraeg arall yn ei wneud, gan gynhyrchu perfformiadau o safon syn ymestyn o un pen y sbectrwm theatrig ir llall.

awdur:Gareth Evans
cyfrol:515-516 Rhag 2005/Ion 2006

I archebu copïau o'r cylchgrawn cysylltwch â'r cyhoeddwyr:
bARN
Gwasg Dinefwr
Heol Rawlings
Llandybie
Sir Gaerfyrddin
SA18 3YD
ffôn: 01269 851640
ffacs: 01269 851046
swyddfa@cylchgrawnbarn.com
www.cylchgrawnbarn.com

Privacy Policy | Contact Us | ©2006 keith morris / red snapper web designs / keith@artx.co.uk