Theatre in Wales

Archif atodiadau theatr bARN ers 1992

Yr ifanc a Wyr

Aeth Dafydd Llywelyn i weld cynhyrchiad Coleg Cerdd a Drama Caerdydd o ddrama newydd gan Sin Eirian, Hedfan drwyr Machlud. Ond beth yw ei farn am safon yr hyfforddiant theatrig a gynigir i bobl ifanc heddiw?

Rhwng y dadleuon chwerw a mileinig o fewn rhengoedd Undeb Rygbi Cymru, ar cecru yngl_n gwerth a dilysrwydd seremoni groesawur Cymry ar wasgar yn yr Eisteddfod Genedlaethol, bu mis bach 2006 yn un tymhestlog ar sawl ystyr. Fodd bynnag, a ninnau ar drothwyr gwanwyn mae rhywun yn dueddol o edrych tuar dyfodol gyda hyder a gobaith newydd, a chroesawyd mis Mawrth gyda breichiau agored. Cafwyd syrcas a heip diddiwedd ym Mae Caerdydd wrth ir Cynulliad droin Senedd, mewn enw os nad dim byd arall, ac hyd y wlad gwelwyd y pleidiau gwleidyddol yn cynnig delwedd a sain sonig newydd mewn ymgais i ddenur hen ar newydd yn l ir gorlan.

I gyd-fynd gydar naws ar ymdeimlad o obaith, rydym ar drothwy cyfnod prysur gydag eisteddfodau cylch a sirol yn ein rhagbaratoi ar gyfer yr Eisteddfod yr Urdd, ac o ganlyniad, fe dryn sylw at y to ifanc, y genhedlaeth a gyfeirir ati hyd at syrffed fel oedolion ein yfory. Tra bod y to ieuengan brysur ddysgu darnau llefaru a chaneuon, gwelwyd rhai ou cyfoedion h_n mewn cynhyrchiad Cymraeg newydd sbon danlli gan Goleg Cerdd a Drama yng Nghaerdydd. Yn ystod y blynyddoedd diwethaf cafwyd Byd ai Brawd gan Roger Williams a Dysgu Hedfan gan Geraint Lewis fel deunydd i gyw actorion ddangos eu dawn au talent, ac eleni comisiynwyd Sin Eirian i ysgrifennu Hedfan Drwyr Machlud. Bur awdur yn cydweithio r coleg yn 2003, gan gyfieithu gwaith Arthur Miller, Bont Dros Brooklyn, ond y tro hwn cafwyd drama wreiddiol ganddo.

Themar ddrama ywr bygythiad i ddiwylliannau brodorol o ganlyniad ir ymgais barhaus i farchnata ac apelio at dwristiaid, beth bynnag for gost ar pris ac roedd amseriad y cynhyrchiad yn drasig o amserol o ystyried achos llys Garry Glitter. Er nad oedd ambell agwedd or cynhyrchiad yn taro deuddeg, nid ar chwarae bach mae llunio deunydd yn benodol ar gyfer gofynion ac anghenion myfyrwyr y coleg. Yn ogystal, yng nghyd-destun y cynhyrchiad hwn, rhoddwyd cyfle i Arwel Gruffydd fentro i faes cyfarwyddo, ac er iddo ddisgrifioi hun yn y rhaglen fel tipyn o brentis, dynan union werth a hanfod projectau or fath: cynnig deunydd a chyfleoedd iddynt ddysgu crefft ac ennill hyder.

Yn yr un modd, roedd Dominos, cynhyrchiad diweddaraf y Theatr Genedlaethol yn ffrwyth llafur criw o bobl ifanc yn arwyddocaol, yr awduron i gyd yn fenywaidd. Yn aml iawn, mae llunio cywaith neu gyfanwaith ar y cyd yn fwy o sialens a champ na chael unigolyn i lunio gwaith ar ei liwt ei hun, ac roedd ambell i ddarn or cynhyrchiad yn ddigon bywiog ac adloniadol, ar farn gyffredinol wrth adael y theatr, oedd bod y ddraman ddigon hwyliog ac ysgafn. O ddarllen cynnwys rhaglen y ddrama, cafwyd yr argraff nad oedd y siwrnai or papur ir llwyfan wedi mynd yn gwbl esmwyth i ambell i awdur ond drwy gynnig blas uniongyrchol iddynt or broses greadigol, rhoddir y dewis iddynt o barhau yn y maes neu beidio.

Mewn egwyddor, mae cyfle or fath i ddarpar-awduron yn hynod bwysig a gwerthfawr, ac o gofio bod cynifer on darpar-ysgrifenwyr yn dyheu am ennill eu bara menyn drwy gyfrwng y teledu, maer cyfle i fwrw prentisiaeth yn gyntaf yn y theatr yn gwbl allweddol i gryfhauu sgiliau. Fodd bynnag, yng nghyd-destun y Theatr Genedlaethol, teg yw gofyn onid swyddogaeth y cwmnau llai yw ceisio hyrwyddo a meithrin darpar-ddramodwyr? Os derbynnir mai llwyfannu pinacl y ddarpariaeth theatrig yw gwaith y Theatr Genedlaethol, drwy gael y cwmnau llai i ganolbwyntio ar ddatblygu a chanfod awduron newydd, byddai hynny yn ei dron bwydor Theatr Genedlaethol ag awduron profiadol a hyderus.

Wrth ddadansoddi cynyrchiadau Coleg Cerdd a Drama ar Theatr Genedlaethol, cyfyd un cwestiwn pwysig a sylfaenol parthed yr arlwy ar hyfforddiant a gynigir ir genhedlaeth ifanc. Yn ystod yr wythdegau ar nawdegau y ganrif ddiwethaf, gwelwyd twf aruthrol yn nifer y cyrsiau a gynigiwyd o fewn ein sefydliadau addysgol i fyfyrwyr astudior cyfryngau, gyda nifer or myfyrwyr yn credu mai dyna fyddai pasbort ar gyfer gyrfa lewyrchus lwyddiannus yn y maes. Ysywaeth, gwag a di-sail oedd gobeithion y mwyafrif, a digon prin fur cyfleoedd iddynt allu gwireddu eu dyheadau. Fodd bynnag, os gellir cael y cydbwysedd priodol rhwng y cefndir theoretig-academaidd a chyfleoedd ymarferol i hogi sgiliau a chrefft myfyrwyr, ynan ddi-os dylid diogelu a gwarchod y fath ddarpariaeth. Y gamp yw sicrhau gwell dealltwriaeth a pherthynas rhwng yr ystod eang o gyrff syn ymwneud r maes, a pheidio gadael i wleidyddiaeth a phlwyfoldeb lesteirior ddarpariaeth.

Yn y Gymru gyfoes sydd ohoni gwelir obsesiwn yngl_n phwysigrwydd apelio a denu ein pobl ifanc. Yn eironig iawn, cymaint ywn hawydd iw plesio fel ein bod mewn peryg gwirioneddol o sarhau a dieithrior genhedlaeth honnon llwyr. Ymhob agwedd or byd creadigol mae wedi dod yn ffasiynol i gyflwyno gweithiau syn llawn rhyw, rhegfeydd a bratiaith gan gyfiawnhaur cyfan yn enw realaeth. Naf a simplistig yw cred or fath, ac oi harddel ir eitha, maen anorfod bydd rhain codi cwestiynau yngl_n r egwyddor cyffredinol o gynnal a chefnogir diwylliant yn yr iaith Gymraeg. Nid portreadun slafaidd a diddychymyg yw swyddogaeth y theatr, nag unrhyw agwedd arall or byd creadigol o ran hynny, ond yn hytrach ceisio rhoi lliw a sglein ar yr hyn a ystyrir yn ddigwyddiadau bob dydd. Maen holl bwysig ein bod yn buddsoddi yn y genhedlaeth iau, a chynnig arlwy ar eu cyfer, ond wedi dweud hynny, ni ddylid eu trin yn nawddoglyd, a chredu nad ydynt yn ddigon call a soffistigedig i wylio a dehongli rhywbeth sydd ychydig yn herfeiddiol ac astrus. Y gwir amdani yw nad ydy pobl ifanc yn wahanol i unrhyw genhedlaeth arall. Os ywr deunydd yn dda, fe wnn nhw wylio a mwynhaur arlwy, ond os na cheir safon a graen yng nghorff y gwaith, yna dyw rhoi ambell i reg a chynnwys ambell i gymeriad ifanc yn gwneud dim i hygrededd y gwaith gorffenedig.

Gyda chynhyrchiad Dominos, fe ddaeth teyrnasiad actorion craidd y Theatr Genedlaethol i ben. Digon cymysg fu llwyddiant yr egwyddor o gyflogi actorion craidd, ond wedi dwy flynedd o fwrw prentisiaeth a meithrin hyder, mae rhaid iddynt bellach wynebur her o fentro ir byd mawr. Boed yn ddarpar-actorion, gyfarwyddwyr neu ddramodwyr, maen bryd i rai or genhedlaeth ifanc brofi faint o ddycnwch a chadernid syn perthyn iddynt. Bydd talcen caled yn wynebu nifer ohonynt, ac yn sicr ni fydd yn siwrnai rhwydd, ond a hwythau yng ngwanwyn eu gyrfaoedd, does ond gobeithio na fydd raid iddynt brofir blerwch ar amhroffesiynoldeb syn nodweddu cymaint on sefydliadau cenedlaethol cyfredol, neu beryg bydd oedolion ein yfory yn troi cefn ar y Gymraeg au diwylliant brodorol.

awdur:Dafydd Llewelyn
cyfrol:519, Ebrill 2006

I archebu copïau o'r cylchgrawn cysylltwch â'r cyhoeddwyr:
bARN
Gwasg Dinefwr
Heol Rawlings
Llandybie
Sir Gaerfyrddin
SA18 3YD
ffôn: 01269 851640
ffacs: 01269 851046
swyddfa@cylchgrawnbarn.com
www.cylchgrawnbarn.com

Privacy Policy | Contact Us | ©2006 keith morris / red snapper web designs / keith@artx.co.uk