Theatre in Wales

Archif atodiadau theatr bARN ers 1992

Cariad Mr Bustl

Ddeugain mlynedd wedi iddo daro ar un o ddramu Molire ar hap yn Paris, dyma Gareth Miles yn mynd ati i gyfieithu un arall oi gomedau cymdeithasol.

Ddeugain mlynedd wedi iddo daro ar un o ddramu Molire ar hap yn Paris, dyma Gareth Miles yn mynd ati i gyfieithu un arall oi gomedau cymdeithasol.

Rhyw bnawn Difiau ar ddechrau chwedegaur ganrif ddiwethaf, yn ystod fy ienctid crwydrol, digwyddais, ar hap a damwain, gerdded heibio theatr y Comedie Franaise ym Mharis fel yr oedd perfformiad arbennig ar gyfer plant ysgol ar fin dechrau. Gan mod innaun fyfyriwr, ces fynediad yn rhwydd a thocyn yn rhad i weld perfformiad o LAvare/Y Cybydd gan Jean-Baptiste Poquelin (1622-1673), syn fwy adnabyddus dan ei enw llwyfan, Molire.

Cofiaf ddeubeth am y cynhyrchiad hwnnw. Egnir perfformiadau a dawn ryfeddol yr actorion i lefaru llinellau odlog, ffraeth tran gwibio o amgylch y llwyfan ac ymateb lloerig o werthfawrogol y gynulleidfa ifanc.

Atgyfodwyd yr atgof llawen hwn yn ddiweddar wrth imi fynd ir afael throsi Le Misanthrope ou lAtrabilaire amoureux gan yr un awdur, ar gais Judith Roberts, Dirprwy Gyfarwyddwr Artistig Theatr Genedlaethol Cymru. Amcanir at lwyfannur gwaith ymhen rhyw flwyddyn.

Cyfieithiad llythrennol o enwr gomedi yw Y Dyngasawr neur Bustlog cariadus. Tybiaf fod mwy o obaith i Cariad Mr Bustl ddenur lliaws. Uchelwyr llys brenhinol Louis XIV (1638-1715) yw cymeriadaur gwaith gwreiddiol. Gan nad oes ac na fu gan Gymru ddosbarth cymdeithasol cyffelyb, penderfynodd Judith leolir chwarae mewn gwlad yn nwyrain Ewrop yn nauddegaur ganrif ddiwethaf.

Alex (Alceste, yn wreiddiol) ywr dyngasawr a Selina (Climne) ywr weddw ifanc, dlos y maen ei charu er ei waethaf. Yn y dyfyniad hwn mae Alex ai gyfaill Phylip (Philinte) yn ymateb i gais uchelwr ifanc arall, Oscar (Oronte) am eu barn ar un o ysgubau ei awen dila.

OSCAR

Alex! Fe ddwedon nhw wrthai i lawr str fod Elianna wedi mynd mas ar ryw neges a Selina iw chanlyn ond pan glywais i dy fod ti yma, roedd rhaid imi ddod lan i ddweud cymaint o barch sydd gen i atat ti fel beirniad llenyddol a sylwedydd craff ar gwrs y byd. Rwyf i, fel tithau, yn ddyn syn mynnu datgan ei farn yn groyw ac yn gwarafun teyrnged oni bai fod honnon haeddiannol. Dyna pam y byddwn i wrth fy modd petaem nin ffrindiau. Tebyg at ei debyg, ynte? Adar or unlliw! Beth syn fwy gwerthfawr mewn bywyd na chyfaill teilwng or un anian? Esgusoda fi, Alex. thi rwyn siarad.

ALEX

Yn freuddwydiol ac fel petai heb glywed Oscar.

Efo fi?

OSCAR

Ie. Yw hynnyn artaith?

ALEX

Nac ydi ond mae on fy synnu i. Beth wnes i i haeddur fath ganmoliaeth?

OSCAR

Ond yw pawb yn canu dy glodydd dir dyddiau hyn?

ALEX

Ydyn nhw?

OSCAR

Rwyt tin haeddu pob gair o ganmoliaeth

ALEX

Ydw i?

OSCAR

A dweud y gwir yn onest, yn fy marn fach i, rwyt tin teilyngu anrhydeddau mwyaf anrhydeddus y deyrnas.

ALEX

Cer oma.

OSCAR

Boed imi syrthion gelain os ydw in dweud anwiredd. Alex annwyl! Rwyf i mor falch ein bod nin gyfeillion, or diwedd. Ond gwell hwyr na hwyrach, ynte? Gad imi ysgwyd dy law di, a dy gofleidio di.

Mae Oscar yn ysgwyd llaw Alex ac yn ei gofleidio.

ALEX

Wel...

OSCAR

Beth? Dwyt ti ddim am inni fod yn llawiau?

ALEX

Maen ormod o anrhydedd. Rhywbeth cyfriniol ydi cyfeillgarwch, Oscar. Ddylai dyn ddim ymgymryd fon ddifeddwl. Mae gofyn inni ddod i nabod ein gilydd yn well o lawer cyn dod yn ffrindiau, rhag inni gael ein siomi.

OSCAR

Dyna ddyn call iawn yn siarad! Diolch am y geiriau doeth yna, Alex. Mae mharch i atat ti wedi cynyddu filwaith. Boed i dreigl amser ein clymu i linynau hyfryd. Ond yn y cyfamser rwyf i at dy wasanaeth. Os galla i fod o gymorth iti yngl_n ag unrhyw fater, bach neu fawr, rho wybod imi. Fe wyddost, rwyn si_r, mod i ar delerau rhagorol ag aelodau or Teulu Brenhinol ar Llywodraeth ac mae ei Fawrhydi ei hun yn garedig iawn, bob amser, wrtha i, fy nheulu a fy ffrindiau. Gelli di ddibynnun llwyr arnai, Alex. Cofia!

Nawr te, gan ein bod nin deall ein gilydd gystal a thithaun ddyn mor ddeallus ac mor ddiwylliedig, rwyf i am fod mor hy dangos tipyn o soned rwyf i newydd ei sgriblo a gofyn am dy farn di cyn mentroi chyhoeddi hi.

ALEX

Gofyn i rywun arall, os gweli din dda, Oscar. Dydw i ddim yn gymwys. Wir iti.

OSCAR

Pam?

ALEX

Mae gen i un gwendid mawr. Rydw in tueddu i fod yn fwy gonest nag y dylwn i.

OSCAR

Wn i, Alex. Dyna pam rwyn gofyn iti. Fe fyddwn in siomedig iawn, iawn petaet tin canmol dim ond rhag clwyfo nheimladau i.

ALEX

Os felly, a chan dy fod tin mynnu. Iawn...

OSCAR

(Gyda phob sylw cais ymateb gan Alex)

Soned

Soned yw hi.

Gobaith

Maen sn am ferch ifanc rwyf i wedi syrthio mewn cariad hi ac sydd wedi rhoi mymryn o le imi obeithio fod gen i obaith.

Gobaith

Does dim byd uchelgeisiol yn y gerdd. A dweud y gwir, dyw hi fawr mwy na phentwr o linellau serchus.

ALEX

Gawn ni weld.

OSCAR

Gobaith...

Efallai na fyddi din meddwl fod yr arddull yn ddigon llyfn nar eirfan gweddu ir testun...

ALEX

Ga i glywad r_an.

OSCAR

Dylet ti wybod mai dim ond rhyw chwarter awr gymrodd hi imi lunior gerdd.

ALEX

Dydi hynny na hwnt nac yma.

OSCAR

Mae gobaith i bob dyn yn gysur drud

Syn lleddfu pob rhyw dristyd dan y fron,

Ond Phyllis annwyl, nid wyf in wyn fy myd

Gan nad ywn esgor ar ddatblygiad llon.

PHYLIP

Bendigedig!

ALEX

Dan ei anadl.

Rwtsh-ratsh!

OSCAR

Fe fuost tin garedig wrthyf gynt

Ond angharedig ydwyt ti yn awr.

Fy ngobaith ffdd ar ddi-dangnefedd hynt

Am calon sydd yn deilchion ar y llawr.

PHYLIP

Di-dangnefedd hynt! Gwych!

ALEX

Cau dy geg y crafwr! Maei stwff on sothach!

OSCAR

Hyd dragwyddoldeb maith fe losgam serch

Yn ofer, seithug, afrad a di-fudd

Hyd nes y diffydd angaur fflam, fy merch,

Ath adael dithaun edifeiriol, syn a phrudd.

Byd di-obaith ydyw byd fel hyn

Heb ddim ond gobaith ffl yn haul ar fryn.

PHYLIP

Maer diweddglon ddychrynllyd o deimladwy

ALEX

(Dan ei anadl)

Dychrynllyd ffwl-sdop, y bastad clwyddog.

PHYLIP

Soned odidog y byddai Petrarch ei hun yn falch ohoni!

ALEX

Dan ei anadl

Petrar-ych-a-fi!

OSCAR

Rwyt tin rhy garedig o lawer.

PHYLIP

Dim o gwbwl.

ALEX

(Dan ei anadl)

Sut medri di...?

OSCAR

Wrth Alex

Nawr te, gyfaill, cofia daddewid. Deud dy ddeud yn hollol ddi-flewyn-ar-dafod, yn ddi-dderbyn-wyneb a heb hel dail.

ALEX

Wel. Maen debyg bod well gan bob un ohonom ni gael ei ganmol nai feirniadu. Fel y ces i wybod pan ofynnodd ffrind imi wnai moi enwi o pan ofynnodd y ffrind yma imi fwrw golwg dros rhyw benillion oi eiddo. Beth ddwedais i wrtho fo oedd fod yr ysfa i farddoni yn un beryglus iawn, anodd iw rheoli ond y dylai o ffrwynoi awydd i argraffu a chyhoeddi ei waith, o leia, rhag i bobol chwerthin am ei ben o.

OSCAR

Awgrymu rwyt ti na ddylwn i ddim cyhoeddir soned?

ALEX

Nage. Rydw in erbyn pob sensoriaeth. Beth ddwedais i oedd y gall dyn wneud drwg mawr iw enw da wrth gyhoeddi cerddi di-ddim. Cofia ein bod nin cael ein barnu yn l ein ffaeleddau, ac nid ein rhinweddau.

OSCAR

Soned ddi-ddim yw hi? Dyna rwyt tin ddweud?

ALEX

Sn am y ffrind yma ydw i, Oscar. Mi ddwedais i wrtho fo bod uchelgais barddol wedi gwneud llawer o ddrwg i lawer o bobol dda.

OSCAR

Ydw in or rheini? Wyt tin dweud mod in fardd gwael?

ALEX

Nac ydw. Clyw. Beth ddwedais i wrth y boi yma oedd Hyd yn oed os oes raid iti brydyddu, does dim rhaid iti gyhoeddir stwff. Rwyt tin uchel iawn dy barch mewn cymdeithas. Paid cholli hynny wrth wneud dy hun yn gocyn hitio ir literati, y gliterati ar werin datws.

OSCAR

Os nad yw fy soned in ffit iw chyhoeddi, beth ddylwn i wneud hi?

ALEX

Ei thaflu hi ir bin sbwriel. Cerdd sl iawn ydi hi, Oscar. Ei harddull yn glogyrnaidd ai geirfan rhodresgar a barddonllyd. Does gen tir un owns o chwaeth. Beth ydi ystyr Mae gobaith i bob dyn yn gysur drud? Efelychiad gwael o efelychiad gwael ydi dy soned di.

awdur:Gareth Miles
cyfrol:525, Hydref 2006

I archebu copïau o'r cylchgrawn cysylltwch â'r cyhoeddwyr:
bARN
Gwasg Dinefwr
Heol Rawlings
Llandybie
Sir Gaerfyrddin
SA18 3YD
ffôn: 01269 851640
ffacs: 01269 851046
swyddfa@cylchgrawnbarn.com
www.cylchgrawnbarn.com

Privacy Policy | Contact Us | ©2006 keith morris / red snapper web designs / keith@artx.co.uk