Theatre in Wales

Archif atodiadau theatr bARN ers 1992

Technoleg Wybodaeth

Sut beth yw dawn gwybodaeth. Mae KATE WOODWARD yn llawn clod i ddrama newydd gan Sin Eirian sydd yn trafod chwydro gwybodaeth Oes y We Fyd Eang

Trysor o beth i actorion Cymru bellach yw sgript newydd sbon. Galluoga hyn yr actorion ar cyfarwyddydd i fentro i dir nas troediwyd erioed or blaen; rhyw fath o wlad newydd. Ond sgript newydd gan Sin Eirian? Bron na allaf ddychmygu Tim Baker a myfyrwyr ifanc Coleg Cerdd a Drama Cymru yn glafoerio uwch ei ben, wrth arbrofi gydar tir difrycheulyd hwnnw. Maen siwr y byddai actorion mwyaf profiadol a phroffesiynol Cymru yn awchu am gael y profiad hwnnw; i archwilior amrywiol haenau mewn drama gan _r a ddaeth Wastad ar y Tu Fas, Elvis, Y Blew a Fi, Epa yn y Parlwr Cefn a Paradwys Waed, in theatrau, a chwythu anadl i gymeriadau sydd wedi bodoli ar bapur yn unig.

Dymar adwdur nad yw erioed wedi bod ofn peri i ni, y gynulleidfa, anesmwytho. Rhyw eistedd yn anghyfforddus mewn st theatr fur profiad o wylio dramu Sin Eirian erioed, wrth iddo ymarafael phynciau dadleuol a heriol, a hynod o gymhleth, ac wedi eu trafod yn drylwyr ac uniongyrchol, gyda iaith delynegol, farddonol ar y naill law, a deialog galed, amrwd ar y llaw arall.

Os mai mentro i dir newydd a wnaeth y pum myfyriwr a Tim Baker wrth afael yn y sgript am y tro cyntaf; mentro i dir newydd a wnaeth Sin Eirian gydai ddrama ddiweddaraf hefyd. Pwnc trafod y ddrama ywr chwyldro newydd sydd mor holl bresennol yn ein bywydau bob dydd, an hagwedd ni tuag ato. Drama gan ddyn syn gofidio yw Cegin y Diafol drama syn bair o gwestiynau yngl_n n cynnydd an datblygiad cymdeithasol fel dynoliaeth yn wyneb newidiadau anhygoel ym myd cyfathrebu. Fe leisia ofnau am ddyfodol ein cymdeithas yn wyneb datblygiad mor enfawr, mor holl-bresennol, mor aml-haenog r we fyd-eang. Yr hyn y ceisiar awdur ei wneud trwyr ddrama yw ein gorfodi i feddwl am oblygiadau cymdeithasol a ieithyddol ein perthynas r dulliau newydd o gyfathrebu, ar modd y maent yn mynd i newid ein ffyrdd o greu rhyngberthnasau ystyrlon n gilydd. Y cwestiwn syn ddolef ddiddiwedd trwy gydol y ddrama ydy a ywr chwyldro dot.com yma yn ein coloneiddio ni?

Coloneiddio ie, nid gair syn llithro yn rhwydd i sgyrsiau bob dydd, ond gair syn boenus o amlwg yn y ddrama hon. Amlyga Sin Eirian y modd y mae yna beryg i ni gael ein clymu an caethiwo gan y dechnoleg newydd; a chanlyniad hyn fydd coloneiddio meddyliol. Y nodwedd amlycaf or we yw ein bod bellach bron wedi lledu ir byd cyfan, ac mae ofnau Sin Eirian yn amlwg am y canlyniadau ir ddynoliaeth, yn ogystal r goblygiadau i Gymru. Yn y ddrama drwyddi draw, fe geir esiamplau gwahanol o goloneiddio, o ddyfodiad milwrol y Rhufeiniaid au gorchestion concwerol, i ddyfodiad y chwyldro printiedig, sydd wedi esgor ar nifer o sylfeini ein cymdeithas.

Gydar rhan fwyaf on syniadaeth fodern yngl_n defnyddiau deallusol wedi eu ffurfio gan y gair printiedig, megis ein syniadau yngl_n ag addysg, gwybodaeth, a gwirionedd, ofna Sin Eirian bod y chwyldro newydd yn mynd i ddadwneud yr hyn a adeiladwyd gan ddyn fel canlyniad ir chwyldro printiedig.

Yn hyn o beth, y mae meddyliau a phoen meddwl Sin Eirian yn adleisio ofnaur Americanwr Neil Postman yn ei lyfr Amusing Ourselves To Death ymdriniai newidiadau cymdeithasol o ganlyniad i ddyfodiad y teledu. Yr hyn a gred y ddau awdur yw bod yna gysylltiad cryf iawn rhwng ffyrdd dynol o gyfathrebu ac ansawdd ein diwylliant hwnnw, boed yn draddodiad print, yn draddodiad teledu, neun draddodiad rhyngrwyd.

Byd llwyd yw Cegin y Diafol byd llwyd lle bu lliw; byd syn llawn cymeriadau caeth yn chwilio am ystyr yn eu byd cyfnewidiol. Llwyddwyd i gyfleu hyn yn effeithiol gan ddisgleirdeb crm y teclynnau coginio di-ri oedd yn gefnlen ir set, yn ogystal r golau glas oed yn taflu ei gysgod oeraidd ar ei hyd. Cyfarfyddwn Gwylan (Catrin Mara), dynes syn ymddangos yn seicotig, dynes na fentrodd erioed allan oi byd bach diogel ac syn gaeth i gyffur. Yn ogystal hynny mae hin gaeth i ddymuniadau Apple Man, cymeriad na welwn ond syn hollbresennol, cymeriad syn lliwio ei bywyd. Portreadwyd y cymeriad yn anhygoel o dda gan Catrin Mara, gydag amseru comig llwyddiannus iawn, yn ogystal r gallu i ddangos i ni wendid y cymeriad, er ei rhefru ai sgrechian gwyllt.

Cymeriadau dau-ddeimensiwn bwriadol yn y ddrama yw Sophie a Pam (Katie Jarman ac Ellen Gwynne). Dyma ddwy sydd wedi cofleidior chwyldro yn ei holl ogoniant. Ym ffrith o ffonau symudol, ac o jargon cyfrifiadurol, dyma ddwy cyber-babe sydd wedi mopion llwyr efor Web Master gydau ffordd o gyfathrebu eisoes yn drwm o ddylanwad y chwyldro, gydau geirfan frith o invalid passwords a Web master. Adroddwyd hanes ddiweddaraf seleb ar l seleb i ni, gwybodaeth ddiystyr a leiswyd mewn llais Americanaidd, a amlygar diwylliant byd-eang a gr_ir gan y We. Edrychar ddwy yma tuag at y We gan obeithio cael profiad ystyrlon, ond mewn gwirionedd, gwacter ystyr a geir yno. Roedd egni anhygoel yn nodweddu eu perfformiadau, ac roeddent yn cynnal egnir ddram gyfan; yn ogystal r diosg brofiad eithaf voyeuristic ir gynulleidfa.

Cymerid hynnod o bwysig, er nad ymddangosodd tan ail hanner y ddrama, oedd Greta (Branwen Davies). Dymar cymeriad a rydd oleuni ini ar gymeriad Gwylan, cymeriad syn rhoi cyd-destun iddi, yn rhoi gorffennol, ac syn gwneud i ni ei gweld hi mewn ffordd gwbl wahanol. Dysgwn am gyfeillgarwch Greta a Gwylan, ar modd y teithiodd y ddwy y byd. Gwelwn Gwylan mewn golau newydd dyma rywun sydd wedi byw ir eithaf, wedi gweld rhyfeddodaur byd. Rhywun a fu gynt yn rhydd ac sydd wedi profi bywyd yn ei holl ogoniant. Er y profiadau lu, ar gorffennol gwych oedd gan Gwylan, canlyniad hyn yw ei bod hi hefyd yn gaeth ir cyffur mescalin.

Cymeriad sydd ar drugaredd y merched yw Nimrod (Aled Pugh). Y mae pob un or pedair merch yn ei orfodi i gael cyfathrach rywiol gyda hwy, syn amlygur modd y maer weithred gorfforol agosaf bellach bron bod yn gwbl ddiystyr. Defnyddiant ef i fodoli chwant rhywiol personol hunanol. Hen deip yw Nimrod, ac er iddo ymddangos yn ddyn gwan, wrth iddo ildio i orchmynion rhywiol y pedair, dyma ddyn syn driw iw fistres, Gwylan; mwy triw nag y gallair ddwy cyber-babe byth fod. Ef hefyd syn meddu ar iaith goeth, lenyddol, brydferth, syn rhoi rhyddid i Sin Eirian ddangos yr iaith Gymraeg yn ei holl ogoniant barddonol, wrth amlygu ei ofidiau yngl_n dyfodol iaith, y crwsd cyfiawn eithaf, ar olaf. A dyma yw hanfod y ddrama, ein bod ni fel pobl, wrth rannu iaith, yn rhannu rhywbeth. Y myd Cegin y Diafol, maer enw yn amrywio o Dafol i Diafol i Criafol, yn amlygu gwacter ystyr ac erydiad iaith.

Yn anochel, mewn drama sydd chymeriad or enw Greta a Gwylan, fe ddaeth y jc yn cyfeirio at Leifior, ond er bod eiliadau o gomedi fel hyn yn ysgafnhaur profiad dwys o wylio drama ingol or math hwn, roedd yna arwyddocd difrifol ir jc. Wrth i Sin Eirian gynnwys jc am Leifior, roedd yn dibynnu ar ein hymwybyddiaeth Gymraeg ni, ymwybyddiaeth o ddiwylliant ymwybodol rydym yn ei rannu yn ein cymdeithas gyfoes. Yn y chwyldro technegol diweddaraf, rhaid codir cwestiwn a fydd hyn yn bodoli o gwbl yn rhannau profiad ond heb rannu profiad.

Er bod y cast yn ifanc, cafwyd perfformiadau da ganddynt. Roedd cyfarwyddydd mor brofiadol Tim Baker yn amlwg wedi cael hwyl arni gydar cast, gydag egni yn llifo trwyr perfformiad, a daeth, maen siwr, oi gyfarwyddo sensitif. O ganlyniad ir egni hwn, yn ogystal sgript swmpus a dwys Sin Eirian, rhoddwyd profiad ingol ir gynulleidfa, profiad a fydd yn sicr yn esgor ar drafodaethau lu. Yn y perfformiad, cafwyd awr a chwarter o ddwyster mewn tonnau, heb roi cyfle, bron ir gynulleidfa gael gwynt ati.

Braf ywr ffaith bod gennym ni yng Nghymru ddramodwyr sydd yn hawlio sylw pan mae ganddynt gynnyrch newydd, a bod y peth yn ddigwyddiad bron. Maen arwyddocaol mai un on colegau a gomesiynodd y ddrama hon, dram a fuasai yn rhy ddrud o lawer ir mwyafrif on cwmn_au theatr deithio hu gyda phum actor. Braf yw gweld hefyd bod y chwyldro newydd hwn yn cael ei drafod yn y theatr yng Nhymru. Felly, y tro nesaf y gwnewch chi logio ymlaen, syrffior we neu e-bost yn gyflym, meddyliwch am y gobygliadau ehangach. Fel y dywed Neil Posrman yn Amusing Ourselves to Death:

Our languages are our media.

Our media are our metaphors.

Our metaphors create the

Content of our culture.

awdur:Kate Woodward
cyfrol:458, Mawrth 2001

I archebu copïau o'r cylchgrawn cysylltwch â'r cyhoeddwyr:
bARN
Gwasg Dinefwr
Heol Rawlings
Llandybie
Sir Gaerfyrddin
SA18 3YD
ffôn: 01269 851640
ffacs: 01269 851046
swyddfa@cylchgrawnbarn.com
www.cylchgrawnbarn.com

Privacy Policy | Contact Us | ©2006 keith morris / red snapper web designs / keith@artx.co.uk