Theatre in Wales

Archif atodiadau theatr bARN ers 1992

Nid Aur yw pop-eth Melyn

Fe siomwyd GWYNETH GLYN gan berfformiad Theatr na nOg o Nia Ben Aur

Am I thick or what? oedd yr adwaith gyntaf a glywais wedi ir llen ddod i lawr yn Neuadd Dwyfor, Pwllheli. Gallwn iniaethu yn llwyr r ynganwr estron; ai fi oedd yn ddi-deall? Ai fi oedd yr unig un a fethodd wneud pen na chynffon or stori y bm yn dyst iddi am awr a hanner? Oedd yna ben a chynffon ir stori? Ai bad trip oedd y cyfan? Am I thick or what?

Ein bwriad ni or cychwyn cyntaf, yn l cyfarwyddwraig y sioe, Geinor Jones, oedd cymryd y chwedl wreiddiol a rhoi twist newydd iddi; menter glodwiw o ystyried mai go deanu ywr plot traddodiadol; ond air bwriad oedd ir twist dyfun gwlwm? Air bwriad oedd i anffurfior stori ir fath raddau ai gwneud yn hynod annelwig, os nad yn gwbl annealladwy?

Syml iawn ywr chwedl wreiddiol, ac asgwrn cefn yr opera roc un-nos chwedlonol a berfformiwyd yn Eisteddfod Caerfyrddin ym 1974; syrthia Osian, tywysog Iwerddon, mewn cariad Nia Ben Aur o Dir Na nOg:

Y tir yng nglas y don,

Lle na cheir na phoen na chri,

a lle mae ieuenctid ac anfarwoldeb yn teyrnasu. Maent yn byw yno mewn gwynfyd priodasol am 300 mlynedd tan i Osian ddechrau hirathu am ei wlad ei hun. Er gwaethaf ei rybuddio y deuai angau iw ran pe digwyddai gyffwrdd daear Erin, dychwel Osian yn l yno ar gefn ceffyl, a chanfod fod ei gyfeillion oll wedi diflannu. Syrthia ir ddaear a heneiddio mewn amrantiad; nid arbedir Osian rhag ei dranc gan Nia Ben Aur na neb arall.

Y dramodydd Sin Eirian fun gyfrifol am roi cnawd cyfoes ar esgyrn caneuon, sydd bellach yn glasuron ou cyfnod. Trwy ysgrifennu sgript newydd sbon iw clymu ynghyd, y bwriad oedd cynhyrchu sioe oedd yn gyffroes yn syniadol ac yn theatrig. Maen wir fod posibiliadau addasu a moderneiddio sioe or fath yn hynod gyffrous a niferus, a photensial alegoraidd Tir cyfrin Na nOg yn ganfas syniadol ddelfrydol i unrhyw ddramodydd. O ystyried mor chwyldroadol fu twf technolig genetig ers y Saithdegau, daw arwyddocd Na nOg fel iwtopia dethol lle mae pob un yn tyfun ifanc hyd yn oed yn fwy perthnasol; fe gyfyd cwestiynau moesol dybryd yngl_n r obsesiwn modern ag anfarwoldeb a pherffeithrwydd, ac yn sgl tynged Osian, oferedd dyheadau or fath.

Mae awdur y sgript yn portreadu Tir Na nOg fel marchnad breuddwydion ir ifanc ar hardd; maeth o virtual reality lle mae pawb yn oruwch-brydferth a lle mae henaint a hyllter wedi eu haer-frwsio ymaith o brofiad yr anfeidrolion difrycheulyd. Llwyddir i ysgafnur symboliaeth trwy gynnwys cymeriad Alis (a chwaraeir gan dalp o wrywod blewog) fel un or cyber-babes chwerthinog syn addurnor deyrnas. Maer gn siwgraidd Hei! yn dwyn i gof Beauty-schoolo Drop-out; y gn ffantisol am theripau harddwch a thriniaethau cosmetig yn y sioe gerdd Grease.

Ond er mai tafod-mewn-boch yw delfryd Na nOg, maer goblygiadau athronyddol yn rhai dybryd. Daw creisis Osian ir ben pan wynebar ffaith mai rhith a thwyll ywr cyfan; mai perffeithrwydd powdr-paent yw atynfa Nia Ben Aur. Yn uchafbwynt ysgytwol yr ail hanner, rhwygir Osian rhwng llanw llesmeiriol Na nOg a cherrynt gwirionedd ei gydwybod; trosiad ergydiol or cyfyng-gyngor y mae dynoliaeth fodern yn brysio tuag ato. Mewn adlais or ffilm Matrix, rhoddir realaeth greulon yn y glorian gyferbyn pharadwys ffug; rhaid i Osian, a ninnau, ddewis rhwng un ai derbyn realaeth ar dioddefaint syn rhan annatod ohono, neu dderbyn dihangfa sydd yn glam ond yn gelwydd. Yr un yw dilema Osian dilemar sawl syn byw bywyd trwy cyber-space; nid y byd braf y maen ei fwynhau Nia ywr byd go-iawn; maer gwirionedd yn dra gwahanol; ond a ydyw yn fodlon llyncu pilsen chwerw meidroldeb, anghyfiawnder a dioddefaint? Aydyw yn fodlon aberthu ei ddihangfa baradwysaidd? Yn nhermaur athronydd Robert Nozick, a ddylid plygio ein hunain ir peiriant-profiadau-perffaith, ynteu a ydyw realaeth ei hun, waeth be fo natur ei gynnwys, yn fwy gwerthfawr na rhith?

Dyma thema bwerus, berthnasol ac yn sicr gyffrous yn syniadol ac yn theatrig. Problem y cynhyrchiad oedd bod y stori ei hun (am gymhlethdod hunan-dwyll ar dryswch rhwng ffantasi a ffaith) wedi ei chyflwyno mewn ffordd ddryslyd a gor-gymhleth. Ar ddechraur sioe mae Osian yn anymwybodol ar draeth diarth, a chaiff ei berswadio gan aelodau o syrcas deithiol i gymryd cyffur er mwyn atgoffa oi orffenol. Fen gyrrir, o ganlyniad, i feddwl mai un ai rhithweledigaeth neu l-fflachiad yw ei gyfarfyddiad Nia ai fywyd nefolaidd yn Nhir Na nOg. Caiff yr argraff yma ei hatgyfnerthu yn niweddglor sioe, pan welwn Osian yn gorwedd yn yr union safle yr oedd ynddo ar y dechrau; yn anymwybodol ar draeth diarth. Ond oni fyddai hynnyn golygu mai breuddwydio cymryd y cyffur ddaru o hefyd? Too trippy, man!

Rhyw fath o Groundhog Day oedd un eglurhad a glywais am hyn; y ffilm honno lle maer prif gymeriad anifyr yn ail-fyw yr un diwrnod hyd nes y maen dysgu trin pobl pharch. Serch hynny, nid fel dyn cyffredin syn llywio ei fywyd drwy ei benderfyniadau y portredir Osian yn y sioe, ond yn hytrach fel tegan yn nwylo ffawd; dioddefwr digwyddiadau sydd y tu hwnt iw reolaeth ei hun. Roedd y cyfuniad o brotagonydd wedi ei barlysu, a Nia Ben Aur Im a Barbie girl-aidd, yn anffodus ac yn ddiangen. Y canlyniad oedd bod yr isgymeriadau, a ychwanegwyd yn y fersiwn bresennol, yn gwthio ein harwr an harwres ir cefndir.

Nid beirniadaeth negyddol ar berfformiadau Huw Ll_r a Tara Bethan mo hyn; rhoes y ddau bortread clodwiw o gymeriadau Nia ac Osian; ond roedd sgp y cymeriadau eu hunain yn gyfyngedig ir hyn a ddisgrifiwn fel cln digarsima a bachgen hygoelus. Os mai dymar bwriad, digon teg; ond os felly, roedd yn unrhyw beth ond syniadol a theatrig-gyffroes.

Nid fellyr caneuon, oedd yn dynn, swnllyd, a llawn o sbync Saithdegaidd. Perfformwyd y cyfan yn fyw gan y cast; gitars budron, riffs a dryms herfeiddiol, pibell hud Phylip Harries a harmonau poenus-dlws, pob un yn llwyr grynhoi awyrgylch Crosby, Stills, Nash Ac Eraill y cyfnod gwreiddiol. Cafwyd unawdau bythgofiadwy; Jennifer Vaughan yn ffiaidd-rywiol fel Fflangell, a llais Tara Bethan wrth ganu Cwsg Osian yn iasol-debyg i Heather Jones (y Nia wreiddiol).Roedd cytgord a chyfathrebiad yr actorion i gilydd yn ystod y caneuon yn elfen arbennig iawn or cynhyrchiad; gresyn nad oedd y golygfeydd o ddeialog rhwng y caneuon yn caniatu meithrin yr un dealltwriaeth drydanol. Fe ddeuai pob cymeriad, hyd yn oed y cyber-doll, yn fyw ac yn destun cydymdeimlad yn ystod y caneuon, wrth ir cyfuniad o egnir gerddoriaeth ar geiriau ein gorfodi iw gweld fel pobol o gig a gwaed. Roedd cyffyrddiadau o hiwmor hefyd yn ychwanegu at ddynoliaeth y cymeriadau; rhoes Rhodri Evan berfformiad arbennig fel un o misffits hynod y syrcas deithiol.

Heb os, cynhwysyn angenrheidiol pob sioe gerdd/opera roc ydi Hyder Pur. Mae modd i argyhoeddiad a hyfdra llwyr y perfformiwr, waeth be foi ran, wneud iawn am feiau enbyd yn y sgript. Yn ffodus roedd galwyni o gyts Jennifer Vaughan, Tara Bethan a Phylip Harries yn ysbrydoledig, ac yn ddathliad o hygrededd yr actor sydd ffydd yn ei berfformiad; hyd yn oed os mai ffydd dall yw honno.

Yn l Mark Twain, yr unig amgylchiadau amodol a feithrin hapusrwydd ysbrydol, ai gadw, yw diffyg amheuaeth. Credaf mai dyma un thema dan wyneb y gwaith; doedd iwtopia Osian a Nia ddim ond yn bodoli tra y bodolai ffyg dd-sigl Osian yn ei realaeth. Roedd yr un peth yn wir am y sioe hyn; roedd yn gweithio cyhyd n bod yn gochel rhag cwestiynau ei seiliau, neun hytrach ei diffyg seiliau. Parha[r chwedl Nia Ben Aur yn un bwerus a pherthnasol; un fersiwn fodern hynod lwyddianus ohoni yw Splash, syn diweddu wrth i Osian y stori gymryd y naid ddi-droin l i deyrnas danfor y fr-forwyn. Hyderaf y bydd y chwedl yn goroesi ac yn dal i danio dychymyg dramodwyr a chyfarwyddwyr sydd rhywbeth gwerth ei ddweud. Yn sicr, mae actorion Theatr Na nOg r dalent ar hyfdra i ddod r dweud yn fyw; dim ond ir dweud ei hun fod yn eglur. Yn bendant mae profir cynhyrchiad, er gwaethaf unrhyw ddiffyg, yn goleisior meddwl ar traed.

awdur:Gwyneth Glyn
cyfrol:482, Mawrth 2003

I archebu copïau o'r cylchgrawn cysylltwch â'r cyhoeddwyr:
bARN
Gwasg Dinefwr
Heol Rawlings
Llandybie
Sir Gaerfyrddin
SA18 3YD
ffôn: 01269 851640
ffacs: 01269 851046
swyddfa@cylchgrawnbarn.com
www.cylchgrawnbarn.com

Privacy Policy | Contact Us | ©2006 keith morris / red snapper web designs / keith@artx.co.uk