Theatre in Wales

Archif atodiadau theatr bARN ers 1992

A55 Dwy Ffordd

Aeth NIC ROS i weld cynhyrchiad Theatr Gwynedd o ddrama Aled Jones Williams am y mewnlifiad

Ta-Ra Teresa

Mewn tymor theatr hynod o ddiflas, di-ddychymyg, mae drama newydd gan ein barn llwyfan mwyaf heiriol fel gwerddon mewn anialwch. Hyd yn oed gyda Theatr Gwynedd o dan lywyddiaeth un o ffefrynnau (hunan-etholedig) y ras am arweinyddiaeth y Theatr Gymraeg Genedlaethol, gorwedda Ta-Ra Teresa rhwng oferedd Blodeuwedd ac amherthnasedd Dan y Wenallt. Dim ond gyda datblygiad gwaith newydd a pherthnasol y daw cynulleidfaoedd newydd, a thrasiedi yw system gomisiynu sy地 gweld ffordd ymlaen mewn hen ddram穹 radio Dylan Thomas ac addasiadau o gyfresi teledu (Amdani) fel rhagbrofion ar gyfer Theatr Cymru Mk 2. Ac felly, ar ganiad y corn gwlad daw Aled Jones Williams (stage left) gyda drama newydd am y mewnlifiad. Llais unigolyddol ar gyfer amseroedd dadleuol. Ond diolch byth amdano, nid gwleidydd mohono. Hyd yn oed ag yntau地 ficer, nid pregethwrol mo段 farddoniaeth.

Camp fwyaf angenrheidiol Ta-Ra Teresa yw ei chydbwysedd. Ffoadur economaidd yw Johnny sy地 gweld Cymru fel cynfas wag a dechreuad newydd. Fel y dangosodd droeon o池 blaen wrth uniaethu ag elfennau ymylol cymdeithas (Cnawd, Fel Ystafell), nid condemnio gweithredoedd a wna Aled Jones Williams ond ceisio deall cymhellion. Mae ei gydymdeimlad yn amlwg nid yn unig tuag at sefyllfa Johnny a段 debyg, ond hefyd mae地 rhannu ei ganfyddiad o Gymru, yn rhannol o leiaf. Cynrychiolir y Cymry Cymraeg traddodiadol gan Robat Hefin, ymgyrchydd cenedlaetholgar, ond dyma bortread lleiaf diddorol y ddrama. Llwydda Owain Arwyn yn ddiamheuol fel Robat, a hynny er ei fod yn rhy ifanc i池 rhan, ond ni ellir osgoi池 rhagdybiaeth bod y math yma o fabi mam a welsom o池 blaen yng ngwaith Aled Jones Williams, rhywsut yn haeddu段 dynged erchyll. Fel Oidipos, a sawl arwr trasig arall o gyfnod y Groegiaid, ei wendid pennaf yw gwadu段 hunaniaeth eu hyn (yn ogystal Seisnigrwydd ei gariad), ac ergyd fwyaf y ddrama yw awgrymu ei fod yntau, a地 bod ninnau, wedi tynnu trallod am ein pennau地 hunain.

Mae池 ddyfais cynllwyn sy地 golygu fod Robat Hefin a Johnny yn perthyn i蜘 gilydd yn un sy地 hen het, fel rhethreg yr arwr ifanc, ac yn ymddangosiadol ystrydebol. Wrth ddarllen y testun ymlaen llaw, synnais o weld defnydd ar drobwynt sy地 gymaint o gyd-ddigwyddiad. Ond wedi gweld y cynhyrchiad a chael cyfle i blymio i ddyfnderoedd ystyr y testun daw地 amlwg mai bwriadol yw池 amryfusedd. Ofer yw protestiadau Robat ynghylch ei arwahanrwydd oddi wrth y Saeson, a段 embaras dros syrthio mewn cariad gyda hanner Saesnes, a hynny nid yn unig oherwydd ei fod yn hanner Sais, ond oherwydd, fel y dywed y ddyweddi: 船amwain ydy bob dim... Pa iaith ti地 siarad...Lles ges ti dy eni... Pwy ydy dy rieni di.

Yn wahanol iawn i P麝 Goch, Wal a Tiwlips, nid delwedd yw dechreubwynt y dramodydd, ond yn hytrach gwagedd. Mae池 cynhyrchiad, fel y fam Eirwen, yn dychwelyd o Lerpwl ar ddiwedd y ddrama yn waglaw, 疎c mi oedd pwysa yr hyn nad oedd yno yn affwysol. Symbol o池 Gymru sydd ohoni yw池 llwyfan gwag, gyda池 bwlch yn cael ei lenwi, yn llythrennol, gan eiriau池 bardd.Tryweryn yw池 hanes sy地 allwedd i eiconograffeg y cynhyrchiad a池 testun, sy地 nofio mewn cyfeiriadau at dd_r a hylif o bob math., cymaint felly nes fod tywallt damweiniol y champagne ar y noson gyntaf hyd yn oed yn ymddangos yn arwyddocaol.

Ond ni pherthyn y d_r i neb, medd y Cristion o awdur yma, ac yng ngeiriau Johnny heneghan 腺efore I came here I didn稚 even know where Liverpool got it痴 water from. I honestly thought it came from the sky. Stupid eh? I壇 never even heard of Tree Where N. Honest to God.

Perfformiad grymus ac argyhoeddiadol a geir gan Michael Atkinson fel Johnny, a rhaid canmol y cyfarwyddydd pan fo hi mor anodd i actor beidio deall yn union beth sy地 cael ei ddweud o段 gwmpas. Fe段 cynorthwyir gan yr awdur wrth beidio defnyddio llawer ar ddeialog ond yn hytrach cyfres o fonologau地 cydblethu. Nid oes amheuaeth mai yn Johnny ac Eirwen y mae diddordeb y gynulleidfa, fel y dramodydd, a池 elfen o Romeo a Jiwliet gyda池 p穩 iau sydd leiaf llwyddianus. Gellir dadlau mai negyddol yw canolbwyntio ar gamgymeriadau池 gorffenol yn hytrach na池 math o obaith a geir ym mrwdfrydedd Robat Hefin, ond trasiedi Cymru yw trasiedi池 fam. Mae hithau wedi gwerthu ei henaid i siopau Lerpwl ymhell cyn mentro i burdan Llandudno am ei hamffyddlondeb symbolaidd. Yn y rhan dyngedfennol hon mae Rhian Cadwaladr yn ymroi ei hun gorff ac enaid, ac erbyn hyn mae gan yr actores hon yr hyder i gario golygfa ar ei phen ei hun, fel y gwna ar y ffn yn trefnu swper dyweddiad ei mab. Yr unig siomiant ar y noson gyntaf oedd Elin Wmffras a oedd braidd yn undonog, ond mae gwaith gorau池 actores hon i Bara Caws yn brawf o段 gallu, a hwyrach y bydd yn setlo i池 rhan.

Er cystal y perfformiadau a lwyddodd Ian Rowlands i ennyn gan ei gast, gormod o bwdin yw池 cyfarwyddo mewn perthynas 竰r cynllunio, sy地 awgrymu diffyg hyder y cyfarwyddydd yn y testun. Mae yma ffrogiau地 disgyn o池 to, manecins yn ymddangos o池 ochrau, a池 waliau地 dylifo thestun a delwedd. Hawdd fyddai dod i池 casgliad mai drama radio a ysgrifennodd Aled Jones Williams yma, ac ymgais deg i greu theatr o farddoniaeth a geir. Ond canfyddais fy hun yn ysu am lonyddwch i gael canolbwyntio ar eiriau ysblennydd yr awdur. Mae地 wir nad yw池 cymeriadau yn siarad 竰i gilydd ryw lawer, ac nad oes yna lawer yn digwydd tan y chwarter olaf, ond cymharer, er enghraifft, Faith Healer gan Brian Friel sydd yn gyfres o fonologau o ran ffurf yn ogystal ag arddull. Yn y ddrama gan y Gwyddel, ac mewn cynhyrchiad cofiadwy, eto gan Theatr Gwynedd, llonyddwch oedd prif nodwedd y cyfarwyddo. Mae yna adegau pan fo池 holl weithgarwch yn ennyn cyffro, ac weithiau mae池 cyfarwyddydd wedi llwyddo地 ddigamsyniol i ddefnyddio池 dechnoleg at bwrpas y ddrama: ar diwedd y testun ceir golygfeydd angladdol sy地 anodd iawn eu llwyfannu, ac yma mae池 defnydd o fideo yn gaffaeliad pendant. Ac nid oes modd dadlau bod edrychiad y cyflwyniad yn drawiadol, a chefais fy atgoffa o rai o arbrofion cynharach Ian Rowlands gyda Theatr y Byd. Dyma池 cwmni a lwyfannodd ei gampwaith Marriage of Convenience, ei fyfyrdod ar ddwyieithrwydd cymoedd diwydiannol y De. Hoffais yn fawr symlrwydd llwyfannu yma a adawodd inni ganolbwyntio ar y dawn dweud.

Nod amlwg a chanmoladwy yw池 ymdrech i ddenu cynulleidfa ddwyieithog i池 cyflwyniad, er mai drama Gymraeg yn cynnwys Saesneg yn hytrach na drama dwyieithog yw hi. Ar dystoliaeth y noson gyntaf yn unig, nid oedd y rhagolygon yn dda. Rhaid nodi hefyd fod y nod yma yn faen tramgwydd i fwynhad y gynulleidfa Gymraeg hefyd, oherwydd yn lle trosdeitlau ar waelod neu ochr y llwyfan, mae池 Saesneg yn rhan annatod o池 cynllunio gyda thafluniadau o池 testun yn yr iaith fain ar hyd y wal gefn, gan ychwanegu at y cawl. Yn anffodus felly, mae bwriad canmoladwy yn cael ei lesteirio gan y ffordd o ddweud.

Am y tro cyntaf ers talwm crewyd gwaith o bwys yn Theatr Gwynedd, gan gynnig profiad theatrig dros ben. Y gobaith yw y bydd Aled Jones Williams yn parhau i weithio ar y testun, oherwydd er fod ganddo地 wastadol rywbeth i蜘 ddweud a modd dramatig o段 ddweud, mae l brys ar Ta-Ra Teresa. Ambell dro mae池 chwarae geiriol sydd mor nodweddiadol o段 waith yn llafurus e.e. 腺ob-digeidfran, ond hwyrach y dylwn nodi fod sawl un o知 cwmpas wedi chwerthin yma. Yn fwy difrifol, mae clystwr o ddigwyddiadau mawr yn chwarter olaf y ddrama yn golygu ei bod hi braidd yn anghytbwys. Yn sicr mae modd maddau m穗 frychau mewn gwaith sy地 hynod o bwerus, uchelgeisiol a chytbwys, o leiaf o ran ei ymdriniaeth o thema ymfflamychol.

awdur:Nic Ros
cyfrol:479/480 Rhagfyr/Ionawr 2002/2003

I archebu copïau o'r cylchgrawn cysylltwch â'r cyhoeddwyr:
bARN
Gwasg Dinefwr
Heol Rawlings
Llandybie
Sir Gaerfyrddin
SA18 3YD
ffôn: 01269 851640
ffacs: 01269 851046
swyddfa@cylchgrawnbarn.com
www.cylchgrawnbarn.com

Privacy Policy | Contact Us | ©2006 keith morris / red snapper web designs / keith@artx.co.uk