Theatre in Wales

Archif atodiadau theatr bARN ers 1992

Nid Chwarae Plant

Mae gwyl theatr sydd iw chynnal yn Aberystwyth ddiwedd y mis yn canolbwyntio ar anghenion un or cynulleidfaoedd anodda eu plesio. Stori: Menna Baines.

Dyma Lloegr, a dyma Gymru, mae yna wahaniaeth...

Mae Jeremy Turner wedi colli cyfrif faint o weithiau y mae wedi gwneud map o Brydain ar gefn mat cwrw mewn tafarndai a thai bwyta ledled Ewrop a thu hwnt. Ond nid gwastraff fur cyfan: erbyn diwedd y mis bydd amryw or tramorwyr a gafodd wers ddearyddol gan y cyfarwyddwr theatr yn ystod ei deithiau wedi cyrraedd Aberystwyth, lle cnt wybod mwy.

Yno, diwedd y mis, bydd g_yl theatr ryngwladol yn cael ei chynnal i ddangos a thrafod gwaith ar gyfer plant a phobl ifanc. Ennyn diddordeb yn y gwaith syn cael ei wneud yng Nghymru yw un or prif amcanion, gyda saith cwmni Cymreig yn perfformio, gan gynnwys Arad Goch, y trefnwyr. Yno iw gwylio, fel sgowts mewn gm bl-droed, bydd cyfarwyddwyr, trefnwyr gwyliau diwylliannol a hyrwyddwyr theatr pobl ifanc o bob rhan o Ewrop. Nid ar chwarae bach y denwyd hwy i Aberystwyth, yn l Jeremy Turner, cyfarwyddwr artistig Arad Goch.

Fe ddn nhw i Lundain, fe ddn nhw ir _yl fawr i blant yng Nghaeredin bob mis Mai. Fe ddn nhw weithiau i Gaerdydd, ar l lot o berswd. Ddn nhw ddim, fel arfer, mas i gefn gwlad Cymru....

Rhaid oedd meddwl am abwyd gwneud sbloet iawn ohoni, a throir hgynhadledd Theatr Mewn Addysg flynyddol, arferol yn _yl bedwar diwrnod, gyda sawl cwmni o dramor yn perfformio sioeau hefyd. Maer _yl wedii threfnu fel y gall pawb a ddaw yno, gyda thipyn o stamina, weld pob un or 16 cynhyrchiad a fydd iw gweld mewn amrywiol ganolfannau yn Aberystwyth ac ysgolion cyfagos.

Ond mae drysaun agor ddwy ffordd, a llawn cyn bwysiced chynnig golwg i mewn ir maes yng Nghymru yw rhoi cyfle i edrych allan. Mae mawr angen hynny ytm marn Jeremy Turner, syn credu bod ymdrech fwriadol cwmnau yng Nghymru i osgoi dylanwad Lloegr yn gallu peri iddynt fod yn ynysig, a hyd yn oed yn fewnblyg.

Ryden ni mor amddiffynnol, mor frwd dros achub rhywbeth neui gilydd o hyd ond dwi ddim yn credu bod modd achub na datblygu dim byd os ydir peth hwnnwn sefyll ar ei ben ei hun. Mae angen dangos fod y gwaith yn digwydd nid dim ond yn y fan ar lle nawr, ond fel rhan o rywbeth ehangach sydd hanes a pharhd iddo. Maer _yl yn fodd inni roin gwaith mewn cyd-destun dearyddol, ieithyddol, diwylliannol.

Ir perwyl hwn bydd yno gynrychiolaeth o ddiwylliannau lleiafrifol eraill o Lydaw, Occitan yn Ne Ffrainc a Chatalonia. Ond gyda phobl wediu gwahodd hefyd o lefydd fel yr Almaen, Norwy, Iwerddon ac israel, y gobaith yw y bydd y cydbwysedd yn sicrhau na fydd trafod yn troin gwyno a hunan-dosturi.

Ond beth am y plant ar bobl ifanc eu hunain ynghanol yr holl drafod? Yn l Jeremy Turner, eu hanghenion hwy ddylai fod flaenaf wrth ystyried unrhyw gyd-gynhyrchu a chydweithio. Maen cyfadde nad ywn hawdd diffinio theatr ar gyfer cynulleidfaoedd ifanc. Pan fydd Arad Goch yn gwneud sioe ar gyfer yr arddegau, fydd eu taflenni byth yn nodi hynny, yn gyntaf rhag bod yn nawddoglyd ac yn ail rhag cadw pobl h_n draw. Ar yr un pryd, meddai, maen rhaid ei gydnabod fel math arbennigol o theatr.

Yn rhy aml, dyw e ddim yn cael ei dderbyn fel theatr go iawn mae pobl yn meddwl mai rhywbeth bach i ddifyrru plant yw e. Ond mae en fwy na hynny mae en ymdrin r holl rychwant o destunau a phynciau a themu theatr i oedolion. Ryden nin trio gwneud hynny mewn ffordd sydd pherthnasedd i fywydau a meddylfryd pobl ifanc, ond heb gyfyngun hunain i sn dim ond am y pethau amlwg fel rhyw, drygs a roc a rl. Wrth gwrs, maer pethau hynny yn aml yn rhan or sioeau, ond o dan hynny mae yna bethau difyrrach, dyfnach iw trafod.

Wrth wneud Theatr, Rhyfel a Phlant yn un or themu, maer _yl ei hun yn adlewyrchur angen i wynebu pynciau anodd. Bydd gan Asrad Goch sioe amyr Holocost a Theatr Powys un am Bosnia, tra bydd siaradwraig o Iwerddon yn rhannur profiad o wneud gwaith theatr yn ymwneud yn annuniongyrchol Gogledd Iwerddon. Bydd rhywun arall or Almaen yn trafod y modd y mae theatr, ers dymchwel Wal Berlin, wedi chwarae rhan mewn dod phobl or ddwy ochr at ei gilydd, hanner can mlynedd wedir rhyfel au gwahanodd.

Mae Jeremy Turner yn disgwyl y bydd yna lawn cymaint o drafod ar wahaniaethau ag ar brofiadau cyffredin. Mae hefyd yn weddol sicr na fydd g_yl Aberystwyth yn wahanol i rai eraill y bu ynddynt mewn un peth: bydd y trafodaethau gorau yn digwydd ar l y rhai ffurfiol, wrth i bobl gornelu ei gilydd yn y bar. Ond o leia fydd dim angen map y tro yma.

awdur:Menna Baines
cyfrol:398, Mawrth 1996

I archebu copïau o'r cylchgrawn cysylltwch â'r cyhoeddwyr:
bARN
Gwasg Dinefwr
Heol Rawlings
Llandybie
Sir Gaerfyrddin
SA18 3YD
ffôn: 01269 851640
ffacs: 01269 851046
swyddfa@cylchgrawnbarn.com
www.cylchgrawnbarn.com

Privacy Policy | Contact Us | ©2006 keith morris / red snapper web designs / keith@artx.co.uk