Theatre in Wales

Archif atodiadau theatr bARN ers 1992

Marx ym Maztoca

Gareth Miles yn ysgrifennu drama iw pherfformio gan gwmni a hyrwiddir gan fudiad Cymorth Cristnogol: dynar bartneriaeth annisgwyl a wnaed yn bosib gan gynhyrchiad Cwmni Rigoberta, Byd y Banc.

Gareth Miles yn ysgrifennu drama iw pherfformio gan gwmni a hyrwiddir gan fudiad Cymorth Cristnogol: dynar bartneriaeth annisgwyl a wnaed yn bosib gan gynhyrchiad Cwmni Rigoberta, Byd y Banc. Roedd yn brosiect unigryw, yn ei ddefnydd o eglwysi cadeiriol fel canolfannau perfformio, ai ddefnydd o gorws lleol ochr yn ochr pherfformwyr a thm proffesiynol. Adlewyrchir natur gyffrous ac unigrywr cywaith gan faint y grant: hyd yn oed gyda Chyngor Celfyddydau Cymru ynghanol yr helbul o geisio achub Theatr Clwyd, sicrhaodd Rigoberta ddwywaith y swm arferol ar gyfer grant prosiect.

Gyda phrosiect mor uchelgeisiol, mawr oedd y gobaith am gywaith a fyddain llenwi eglwysi cadeiriol Bangor, Tyddewi a Llandaf gyda chynulleidfa a chast. Y siom gyntaf, felly, ym Mangor, oedd cyn lleied y ddau. Trafferthion gweinyddol oedd yn rhannol gyfrifol am faint y corws o oddeutu dwsin a gymerodd ran, gydar cyfarfod cyntaf prin bump wythnos cyn y perfformiad. Fe elwodd y rhain yn fawr, fodd bynnag, or cyfle i weithio gyda chast a chriw proffesiynol, gan gyflawni eu gwaith yn effeithiol a llyfn. Dim ond yn y golygfeydd torfol y teimlwyd dirfawr angen am gorws mwy: gresyn bod yna gymaint o olygfeydd felly. Anos esbonio nifer siomedig y gynulleidfa: rhyw 80 a fynychodd y Gadeirlan a hynny ar nos Sadwrn. Doedd y poster ddim yn ddeniadol, a hwyrach bod angen priodoli rhywfaint or bai i ddiffyg profiad Cwmni Rigoberta a Chymorth Cristnogol wrth hyrwyddo prosiect theatr.

Roedd y ddrama ar cynhyrchiad fel ei gilydd yn adleisio Hunllef yng Nghymru Fydd (drama Miles i Dalier Sylw) ond heb fod mor llwyddianus. Y broblem gyda Byd y Banc oedd y cynllun yn hytrach nar ddeialog. Roedd cyd-destun a chyfiawnhad ir areithio gwleidyddol; roedd cymhelliad y cymeriadau i gyd yn wleidyddol ond fe lwyddodd yr actorion i sefydlu eu hunigolyddiaeth. Ond roedd digwyddiad chwarter olaf y cynhyrchiad mor aqnghredadwy nes bygwth troi alegori yn ffars wleidyddol la Dario Fo. Fel Hunllef yng Nghymru Fydd, roedd Byd y Banc yn honni bod yn gynhyrchiad promend, ond mewn gwirionedd yr hyn a gafwyd oedd perfformiad mewn sawl man mewn gwagle mawr a ddigwyddai fod yn eglwys. Dim ond yn yr olygfa a oedd yn eithriad ir duedd yma, a ddigwyddai mewn capel bychan, y defnyddiwyd yr eglwys yn bwrpasol. Mewn mannau eraill cafwyd cyferbynnu digon effeithiol rhwng yr areithio rhagrithiol ar awyrgylch defosiynol.

Fe fwynheuais i, ar mwyafrif helaeth or gynulleidfa, anffurfioldeb y noson, gydar gynulleidfa fwy neu lai yn cael sefyll o gwmpas y digwyddiadau lle bynnag y mynnent. Dyma benderfyniad tyngedfennol gan y gyfarwyddwraig Menna Price: doedd y profiad ddim fel theatr na chwaith eglwys. Ategwyd yr argraff hon gan agoriad annodweddianol y cynhyrchiad wrth i gr_p cerddorol o Maztoca ein diddanu gyda chaneuon gwerin y wlad ddychmygol (a seilir yn amlwg ar El Salvador). Camp fwyaf y gyfarwyddwraig ai thm oedd llunio noson a oedd yn adloniadol heb ddiystyru oblygiadau difrifol y sgript. Dim ond wrth geisio llunio diweddglo taclus i danlinellurneges yr aeth sgript Miles yn drech nar actorion a oedd tan hynny wedi cydweithion effeithiol. Syndod braidd yw gorfod nodii bob un or cast ifanc ond profiadol faglu dros ei eiriau rywbryd yn ystod y cynhyrchiad, ac nid nerfau noson gyntaf oedd yn gyfrifol, gan mai hwn oedd yr ail berfformiad.

Dyma brosiect anarferol a oedd yn sicr yn werth ei weld (ac yn werth ei ariannu), a diddorol fuasai cymharur perfformiad hwn rhair lleoliadau eraill. Yn y pen draw, efallai fod diffyg graddfa fawr y prosiect, oedd yn siom cychwynnol, yn gymorth i hyrwyddor teimlad cymunedol a gafwyd, a maen si_r bod hyn wrth fodd Cymorth Cristnogol.

awdur:Gareth Miles
cyfrol:401, Mehefin 1996

I archebu copïau o'r cylchgrawn cysylltwch â'r cyhoeddwyr:
bARN
Gwasg Dinefwr
Heol Rawlings
Llandybie
Sir Gaerfyrddin
SA18 3YD
ffôn: 01269 851640
ffacs: 01269 851046
swyddfa@cylchgrawnbarn.com
www.cylchgrawnbarn.com

Privacy Policy | Contact Us | ©2006 keith morris / red snapper web designs / keith@artx.co.uk