Theatre in Wales

Archif atodiadau theatr bARN ers 1992

DAU GYMERIAD A MWY

Dawns y Dodo (Theatr Gorllewin Morgannwg) Cyfarwyddwr: Tim Baker

Fe fydd un o emynau enwocaf David Charles yn sicr o ddo ir cof wrth weld y berl o ddrama gan Theatr Gorllewin Morgannwg, oherwydd O fryniau Caersalem ceir gweled / Holl daith yr anialwch i gyd, / Pryd hyn y daw troeon yr yrfa / Yn felys i lanw ein bryd.

Dyna yn union syn digwydd ir ddau gymeriad sef Idris a Cissie. Rhywsut gydar ddau yn nofio unwaith eto y tu draw ir llen. Cawn ail-fyw ei gorffennol, a buan y gwelwn nad gwynfyd mohonom ond stormydd ac ofnau.

Wrth iddynt edrych yn l, caiff y ddau gyfle i edrych ar eu hymddygiad. Dyma ble cwyd yr hiwmor wrth iddynt weld eu hunain am y tro cyntaf. Gallwn gyd-chwerthin u camau gwag, cyd-dosturiol wrth i ffaeleddaur natur ddynol ymddangos. Cawn weld eu hagwedd at ei gilydd yn newid threigl y blynyddoedd. Nid yw breuddwydion y ddau yn cael eu cyflawni; ac o ganlyniad maer gwynfyd dechreuol, wrth ir ddau gytuno i ddawnsio, yn ymbellhau, nes nad oes amser nac awydd i gyd-ddawnsio. Rhwygir y rhamant gan realiti rhigolau bywyd. Y maer ddau yn euog o ddyheu a hiraethu, ac yn gweld bai ar ei gilydd ac arnynt eu hunain, wrth iddynt fethu chyrraedd pinaclau eu breuddwydion.

Gwibiar ddwy awr heibio fel fflach eiliad. Y maer actio yn rymus gan Manon Eames a Ioan Hefin, syn llwyddo i gyfleu afiaith ac asbri ieuenctid gan heneiddion gredadwy. Llifar ddeialog yn esmwyth, a phleser yw cylwed y llefaru, gydar Gymraeg yn rhywiog a gln.

Er mai cyfres o l-fflachiadau ywr ddrama, nid oes yma gymysgwch na dryswch. Nid oes perygl ir gynulleidfa golli llwybr y ddrama, gan fod iddi ffrm gref. Fel yn y stori fer ar ei gorau, mae eiliad yr agor ac eiliad y cloi yn rhai agos iawn, ond cawn ddarlun crwn a chyfoethog o fywyd rhwng y ddau bwynt.

Y maer cymeriadau yn rhai diddorol. Perthyn rhyw elfen stwbwrn i Idris. Tebyg mai un or rhesymau am fethiant perthynas yw anallu dyn i gyfaddef ei fod ar fai. Gwelir yr elfen hunangyfiawn yn Idris yn creu stomp o bethau. Ei bechod yw ei dyheadau. O ganlyniad tryn anystyriol oi gymar. Efallai bod cariad yn ddall, ond maer carwr ifanc yn sensitif ac yn llwyr ymwybodol o deimladau ei wraig. Tra mae priodas yn agoriad llygad, r g_r yn ddall ir defyllfa. Dioddefar wraig, an gadael ninnaun cydymdeimlo, hyd yn oed yn ysu am ir ddau gofleidio ac ailfeddiannur dedwyddwch gynt. Ond trwyr dioddef daw Cassy iw adnabod ei hun. Materoliaeth y byd modern ywr bwystfil sym rhwystro twf perthynas y ddau.

Gan mai neges bositif yw sail y ddrama, sef cariad yn concror anawsterau, perthyn melyster ir holl chwarae wrth i gryfder eu cariad dywys y ddau drwyr crio ar chwerthin.

Defnyddir y llwyfan yn effeithiol, gydar llenni au lliwiau meddal yn creu awyrgylch o ddedwyddwch. Soniarus ac effeithiol ywr gerddoriaeth, a wna gyfanwaith di-dor or golygfeydd.

Ar ddiwedd y perfformiad gafaelgar hwn, gallwn dyngu fy mod wedi cwrdd llawer mwy na dau gymeriad. Roeddwn yn ymwybodol or bobl drws nesaf, gwelais y mab Gareth yn tyfu ac gwrthryfela yn erbyn ei dad a chyflogwr Idris.

Tybed a oes yna gwestiynau y dylid ei gofyn? Er enghraifft, a oes yma adleisiau i ddramu eraill? Ai dymar ddrama Gymraeg gyntaf iw gosod yn yr oes a ddl? Wn i ddim. Ac _yr neb arall i sicrwydd, nes i ni gael Cydymaith Ir Ddrama Yng Nghymru. Ac y maen ddyletswydd ar rywun i gyhoeddir ddrama hon. Y mae ar ein hysgolion angen dramu a Chymraeg yn falch oi chael. Fel athro gallaf gadarnhau bod yna ddigon o nofelau ar y silff bellach, ond fawr ddim dramu. Tybed beth a ddigwyddodd i ddramu cystadlaethaur Eisteddfod dros y blynyddoedd? Yr holl a gyfieithwyd, yr holl gyfoeth. Perthynant i fyd y Dodo. Ond dwin falch crwydro. Yn l at Dawns y Dodo.

Dyma seren ddisglair ym mhennod ddi-fflach a thywyll y ddrama lwyfan yng Nghymru heddiw. Dyma ddrama y medr pob ysgol hebrwng eu plant iw gweld heb ofni iddynt golli diddordeb. Pwysaf ar i bawb fynd i weld y gomedi dywyll hon a ysgrifennwyd gan Tim Baker, Manon Eames ac Ioan Hefin. Y maen sicr o wefreiddio.

Bydd Dawns y Dodo ar daith yn ystod yr wythnos nesaf.

Athro Cymraeg yn Ysgol Pantycelyn, Llanymddyfri, yw Ion Thomas

awdur:Ion Thomas
cyfrol:362, Mawrth 1993

I archebu copïau o'r cylchgrawn cysylltwch â'r cyhoeddwyr:
bARN
Gwasg Dinefwr
Heol Rawlings
Llandybie
Sir Gaerfyrddin
SA18 3YD
ffôn: 01269 851640
ffacs: 01269 851046
swyddfa@cylchgrawnbarn.com
www.cylchgrawnbarn.com

Privacy Policy | Contact Us | ©2006 keith morris / red snapper web designs / keith@artx.co.uk