Theatre in Wales

Archif atodiadau theatr bARN ers 1992

Chwilior Corneli Tywyll

Epa yn y Parlwr Cefn gan Sin Eirian Cyf. Eryl Phillips Dalier Sylw

Sleaze ydi gair mawr y nawdegau. Ller oedd yr wythdegau yn croesawu menter ac entrepreneuriaeth, ller oedd yr unigolyn yn frenin ar cwsmer yn rheoli. Ller oedd rhyddid yn dod ar ffurf ffn car a sir yn BT, dechreuwyd talur gost yn y nawdegau. Dechreuwyd siecior biliau ac olrhain galwadau. Maer sleaze factor yn dechrau gorfodi aelodau seneddol a dynion busnes i llnau eu cypyrddau a llosgiu cyfrinachau. Mae peirianwaith Thatcheriaeth yn dechrau dod ir golwg, a dan y wyneb hi-tech, mae yna hen olwynion a phistynnau digon rhydlyd, cyn hyned materoliaeth a thrachwant dynoliaeth.

Gwreiddyn y sleaze yw y modd y ceisiodd y llywodraeth yn ystod yr wythdegau guddio eu trachwant hwy au cefnogwyr dan ryw haen o foesoldeb a pharchusrwydd gwerthoedd y teulu, y mwyafrif moesol. Maer datguddiadau diweddar yn dangos mai dim ond haen artiffisial oedd y moesoldeb bondigrybwyll yma. Fel yn yr oes faterol fawr arall honno, oes Fictoria, yr oedd Thatcher am ei gweld yn cael ei hailorseddu a hin ben arni, o dan wyneb ffyniannus y chwyldro technolegol roedd pob math o anghyfiawnder a thrueni yn llechu sawl epa mewn parlwr cefn. Edrych ar ein byd l-fodern, l-Thatcheraidd o safbwynt cynrychiolwyr yr isfyd hwnnw a wna drama ddiweddaraf Sin Eirian.

Tair putain, a pherchennog y fflat, lle maent yn gweinyddu eu gwasanaeth yw cymeriadaur ddrama, ac un o lwyddiannau mawr y ddrama oedd creu byd cwbl gredadwy, a hynny drwy gyfrwng y Gymraeg. Dwn i ddim ai arwydd ein bod yn aeddfedu fel pobl yw ein bod or diwedd yn ddigon hyderus i bortreadu byd a chymeriadau or fath drwy gyfrwng y Gymraeg bod ein Cymreictod bellach yn cwmpasu byd merched y nos yn ogystal gweinidogion y goleuni neu ai arwydd arall o gyflwr y Gymru gyfoes yw ein bod yn gwbl greadadwy bellach bod yn rhaid i Gymry ifanc hefyd werthu eu cyrff er mwyn mynd trwy goleg.

O ddewis edrych ar gymdeithas o safbwynt y puteiniaid roedd yn rhaid medru gwneud hynny yn gwbl gredadwy. Dewisodd yr awdur ddefnyddio iaith front pobl y stryd er mwyn ein gorfodi i wynebu hylltra eu bywydau. Mae rhai wedi dweud bod gormod o regi yn y ddrama. Yn fy marn i roedd y cyfan i bwrpas. Ar l ychydig funudau doeddwn i ddim yn sylwi ar y rhegfeydd aml mwy nag y mae rhywun yn sylwi mewn gm bl-droed neu ynghanol criw swnllyd mewn tafarn adeg yr Eisteddfod. Maer rhegfeydd yn rhan or llifeiriant geiriau. Ond trwy ddefnyddio rhegfeydd aml, caled, roedd yr awdur yn gwneud pwynt o bwys, syn ganolog ir ddrama. Pan fo rhegfeydd yn digwydd mor aml, tydi rhywun ddim yn ystyried ystyr y geiriau beth maent yn ei olygu go iawn. Mae clustiau rhywun yn cael ei disensiteiddio. Ond yn awyrgylch y theatr maer rhegfeydd yn galed, yn brifo ac yr oedd disgrifiadaur genod or weithred rywiol, au gwisgoedd, yr un mor galed.

Onid dyna a wnaeth masnacheiddiaeth yr wythdegau dod phopeth i lawr iw werth ariannol, yn cynnwys cariad a rhyw a chwant a serch. Dyma gyfnod o ddisensiteiddio dychrynllyd doedd dim yn cyfri ond y pres, neur plastig yn ein poced. Dyna oedd yn mesur gwerth dyn. Ac o ddod i nabod ein gwerth, yr ydan nin dechrau disgwyl cael ein talu yn l ein gwerth. O leiaf roedd y puteiniaid yn nrama Sin Eirian yn gwbl glir yngl_n hynny. Roedden nhwn gwybod eu gwerth ac yn codi yn l yr awr.

Roedd y landlord, Mr Scoot, hefyd yn gwybod ei werth, ac yn gwybod gwerth y t_ ller oedd y puteiniaid yn gweithio. Ac am y rhan fwyaf or ddrama, fo oedd yn dal yr awenau, yn bygwth y genod, yn eu dilorni fel gwehilion cymdeithas, yn ceisio sicrhau nad oedd neb oi gyfeillion parchus yn sylweddoli pa weithgaredd oed yn digwydd ym mharlwr cefn y parchus Mr Scoot, a ddyfynnai benillion gwerinol yn y clwb cinio. Yna, un Nadolig, canfu Mary fan gwan Mr Scoot, ac am ennyd roedd y grym yn ei dwylo hi, yn llythrennol felly, a Scoot yn gwingo dan ormes ei ofnau ai gymhlethdodau rhywiol.

Roedd hon yn ddrama ddewr a phwerus a chwbl nodweddiadol o waith Sin Eirian yn chwilio corneli tywyll y profiad o fyw yng Nghymru yn niwedd yr ugeinfed ganrif. Roedd yma ddychanu deifiol ar fath arbennig o ddyn busnes o Gymro yn rhamantur hen ddiwylliant ac ethos siop y gornel, tra yn gwbl ddiegwyddor ei hun (cyn belled i fod yn gwneud rhyw gyfraniad bach blynyddol ir anffodusion yn Rwanda). Roedd perfformiad Steffan Rhodri yn ddoniol ac yn ddeifiol, yn rhyw groes rhwng Bobs Pritchard a Gwyn Jones (WDA gynt).

Ac roedd portreadau Sin Rivers, Maria Pride a Medi Evans hefyd yn argyhoeddin llwyr, y butain brofiadol chalon fawr, y ferch a gafodd ei chamdrin ac a oedd yn byw mewn byd ffantasol, yn dyheu am Rwsiad ai carodd unwaith, ar myfyriwr oedd angen arian i gyflawni ei huchelgais. O dan ormes eu sefyllfa yr hyn oedd yn cael ei aberthu oedd eu dynoliaeth, er bod eu hymlyniad au teyrngarwch iw gilydd, ac iw chwiorydd ar y stryd, yn torri drwodd fel enfys drwyr gawod yn awr ac yn y man.

Roeddwn in credu bod yr act gyntaf yn gryfach o ran y cymeriadu nar ail, ac fe aeth hanes y darlithydd ar goll yn rhywle. Fe fyddai datblygu yr elfen honno wedi ychwanegu dimensiwn arall ir stori yn yr ail act. Doedd dim llawer o oleuni yn aros ar ddiwedd y ddrama creaduriaid digon ciaidd a hunanol oedd y rhan fwyaf or cymeriadau ein troi ni i gyd, trwy ddefnyddio diweithdra a grymoedd y farchnad, yn bobl llai dynol, mwy hunanol. Gan nad oedd hi ei hun yn credu bod ffasiwn beth chymdeithas, fe wnaeth ei gorau glas i ddileu am byth.

Eto yr oedd yna gymdeithas rhwng y merched hyn yn treiddio trwyr tywyllwch, ac yr oedd yna ddynoliaeth fawr hefyd yn arbennig yn hanes ingol y bachgen thalidomide. Y frwydr fawr rhwng y natur ddynol a grymoedd y farchnad oedd yn cael ei hymladd ym mywydaur cymeriadau hyn ac fel yn holl waith Sin Eirian, er gwaethaf ei weledigaeth dywyll, fe _yr fod yn y natur ddynol ddewrder syn dynerwch.

awdur:Iwan Llwyd
cyfrol:383, Tachwedd 1994

I archebu copïau o'r cylchgrawn cysylltwch â'r cyhoeddwyr:
bARN
Gwasg Dinefwr
Heol Rawlings
Llandybie
Sir Gaerfyrddin
SA18 3YD
ffôn: 01269 851640
ffacs: 01269 851046
swyddfa@cylchgrawnbarn.com
www.cylchgrawnbarn.com

Privacy Policy | Contact Us | ©2006 keith morris / red snapper web designs / keith@artx.co.uk