Theatre in Wales

Archif atodiadau theatr bARN ers 1992

YR ARDDELIAD YN L

Chwaraer Diawl (Bara Caws) Sgript: Mair Gruffydd; Cyfarwyddwraig: Sian Summers

Does ryfedd fod ofergoeliaeth yn dal i wau ei swyn am hyd yn oed y mwyaf rhesymol yn ein plith ar nosweithiau hirlwm y gaeaf, lle mae cysgodion y corneli yn cynnig mwy o ddrama yn aml nag aflafaredd y set deledu.

Dyna obaith cynhyrchiad diweddaraf Bara Caws, maen debyg, wrth lwyfannu drama Mair Gruffydd am arferion rhamanta calan gaea ail hanner y ganrif ddiwethaf, yn ystod y mis dim byd hwn cyn ir Dolig ddechrau gafael o ddifri. Yr oedd Neuadd JP, Bangor yn llawn, beth bynnag.

Roedd y daflen hysbysebu yn cynnig rhywbeth gwahanol iawn ir arlwy wleidyddol gyfoes a gynigwyd yn ddiweddar. Dyma ddrama wedi ei lleoli mewn oes wahanol iawn in hoes ni, drama yn ymwneud chredoau cefn gwlad sydd wedi diflannu i bob pwrpas, drama oedd yn seiliedig ar arferion anghyfarwydd.

Yn dilyn yr ymateb anffafriol braidd a gafodd Lawr y Ln, ai peth doeth oedd ir cwmni fentro ir tir yma? Mae cyflwyno gwybodaeth yn gallu bod yn gymaint o lyffethair mewn dram hanesyddol. Ac wedyn dynar ansicrwydd ychwanegol o geisio mynd ir afael phwnc haniaethol fel y goruwchnaturiol drwy gyfrwng sydd mor goncrid a daearol ei bosibiliadau r llwyfan. Mae cynulleidfa fodern wedi cael ei magu ar effeithiau technegol arbennig y sinema, ac yn ei chael hin anodd cyfaddawdu. Dipyn o her ir cwmni, felly!

Ond bod yn fentrus a beiddgar ywr hyn syn nodweddu Bara Caws. A thrwy gyfuno sgript safonol, cyfarwyddo goleuedig ac actio graenus, bur ymgais arbennig yma yn llwyddiant diamheuol yn fy llyfra i.

Yn gyntaf, mae yma stori afaelgar: mam ifanc wedi ei hesgymuno oi chymdeithas, yn troi o gwmpas y fynwent galan gaea er mwyn cael gweld wyneb ei gwir gariad. Gobaith Ann Huws (Catherine Ann) yw gweld mai Now Wilias ywr dyn sydd wedi ei dynghedu iddi, ond g_r bonheddig go wahanol syn croesi ei llwybr yn y fynwent fin nos. Mae yma forwyn laeth ddiniwed (yn nhraddodiad Tessof the DUrbevilles maen si_r!) syn agored iawn i gael ei siglo gan ddylanwadau cnawdol ac ysbrydol. Mae Now Wilias, y g_r bonheddig ar hen Garadog (Maldwyn John syn chwaraer amryfal weddau ar y Diafol) yn defnyddio ei diniweidrwydd iw pwrpas eu hunain. Mae trasiedi ar droed. A dweud y gwir, mae hon yn gymaint drama am bwer dros unigolion ar lefel ddynol ag ydi hi ar lefel ysbrydol, gosmig. Tanlinellir elfennau cignoeth cefn gwlad, i roi hygrdedd pellach ir awgrym or goruwchnaturiol. Maer ddrama yn gweithio ar lefel seicolegol hefyd, heb orfod disgyn i felodrama dangos yr ysbrydol ar lwyfan. Oes, mae modd goresgyn cyfyngiadau pob cyfrwng!

Mae cymeriadau Chwaraer Diawl yn argyhoeddi. Nid oes unrhyw gymeriad yn syrthio i fagl ystrydeb. Nid yw Catrin y forwyn laeth (Manon Prysor) yn ddilychwin. Mae Ann Huws yn bortread o ferch unig sydd angen sylw dyn iw chynnal, waeth pa mor llac yw llinyn ei blwmar! Buan mae rhywun yn sylwi mai cnawdoliad arall or Diafol ywr hen Garadog drewllyd, ond mae yma elfennau andros o hoffus yn ei gymeriad yntau. Er fod Now Wilias (Merfyn Jones) yn gallach ac yn fwy rhesymol na neb, gwelwn ei fod yn hunanol, ac yn gwbl ddidrugaredd wrth edrych ar l ei fuddiannau ei hun. A, Duw am gwaredo, maer g_r bonheddig / dyn drwg ei hun yn gallu dweud gwirionedd mawr am ragrith y meidrolion hunangyfiawn syn cymryd arnynt eu bod yn ffieiddio pweraur Fall. Y Diafol syn cael y gair olaf am y tro, mai Duw cariad yw. Ond cythrel o beth ydi cariad.

Rhaid canmol safon y sgript. Mae cael sgript raenus fel chwa o awyr iach y dyddiau yma, pan fo cymaint or ddeialog a welwn ar lwyfan ac ar sgrin deledu yn fratiaith ddiflas. Llwyddodd Mair Gruffydd i greu naws y cyfnod ir dim, sgwrsio cymeriadau yn perfio gydag ymadroddion oedd wedi eu plannun ddwfn yn ofergoeliaeth cefn gwlad y bedwaredd ganrif ar bymtheg. Maer dywediadau weithiaun angor iddynt mewn byd tywyll nad ydynt yn ei ddeall, dro arall yn arf gymdeithasol, yn fodd i fygwth eraill au cadw mewn trafn. Herciar ddeialog yn annifyr ond hynod lwyddiannus rhwng arswyd a choegni, yn rhoi cyfle gwych i actor fel Maldwyn John gael cyflwyno deuoliaeth sinistr y syniad o ddiafol.

Ddywedwn i mai grym y geiriau syn gwneud y ddrama yn wirioneddol frawychus ar brydiau. Ond yn ogystal, golyga cyfarwyddo Sin Summers fod yr adeiladwaith yn gadarn, ar tensiwn yn cael ei greun gelfydd. Ceir amrywiaeth yn natur a hyd golygfeydd: trafodaeth reit lawn rhwng dau gymeriad, ymson ac yna olygfa cameo syn cyfleu cymaint mwy na geiriau weithiau.

Cyfrannodd yr effeithiau arbennig yn helaeth ir cynhyrchiad yma, gan ddigoni disgwyliadaur gynulleidfa fodern, ddywedwn i. Er mai set weddol syml syn anochel wrth i gynhyrchiad orfod teithio mor helaeth Chwaraer Diwal gall goleuo sensitif drawsnewid golygfa yn gyfan gwbl. Manteiswyd ar bod cyfle i ddefnyddio golau iw lawn botensial. Ar y cyfan, yr oedd yr effeithiau sain yn cydweithion dda r goleuo, ond teimlais nad oedd techneg y trosleisio yn taro deuddeg bob tro swniai braidd yn amrwd ac amaturaidd ar brydiau. Ond nid oedd yn ddigon i amharu ar fy mwynhad or perfformiad.

Lle maer arddeliad? gofynnodd Dewi R. Jones yn ei adolygiad o Lawr y Ln yn rhifyn mis Hydref. Wel, maer arddeliad yn tasgu or cynhyrchiad diwethaf yma. Mae yma l ymchwil trylwyr, actio a chyfarwyddo ysbrydoledig. Nid Ffawd neu swyn tylwyth teg syn gyfrifol am i Chwaraer Diawl gyfareddu ar sawl lefel.

awdur:Mared Lewis Roberts
cyfrol:359, Rhagfyr 1992

I archebu copïau o'r cylchgrawn cysylltwch â'r cyhoeddwyr:
bARN
Gwasg Dinefwr
Heol Rawlings
Llandybie
Sir Gaerfyrddin
SA18 3YD
ffôn: 01269 851640
ffacs: 01269 851046
swyddfa@cylchgrawnbarn.com
www.cylchgrawnbarn.com

Privacy Policy | Contact Us | ©2006 keith morris / red snapper web designs / keith@artx.co.uk