Theatre in Wales

Archif atodiadau theatr bARN ers 1992

Brwydr ar y Campws

Olenna gan David Mamet, addas. Gareth Miles, Cwmni Theatr Gwynedd, Cyfr. Sin Summers

Hambygio defodol ydi addysg dyna un o berlau ysgolheigaidd y darlithydd yn y ddrama hon. Chefais i mo fy hambygion ddigonol, maen amlwg, gan nad oeddwn i, tan imi weld y cynhyrchiad hwn o Olenna ym Mangor, yn gwybod fawr ddim am David Mamet, awdur Americanaidd y ddrama. (Cofiwch chi, efallai na ddylwn i ddim cyfaddef y fath bethau rhag ofn i Barn gael eu rhoi yn y doc am gyflogi adolygwr di-glem). Ond ta waeth am hynnu, fi fuodd iw gweld hi a fi sydd r dasg, rhyw ychydig yn anodd, oi hadolygu.

Hynny ydi, nid oes unrhyw anhawster wrth drafod y perfformiad ar cyflwyniad. Mae perfformiadau Bethan Ellis Owen a Phil Reid yn wirioneddol gaboledig ac addasiad Gareth Miles yn llifon rhwydd ac yn gredadwy gan ddal i gadwr elfennau amwys angenrheidiol. Maer set hefyd yn gyfuniad cynnil sydd yn ein hatgoffa o adeilad prifysgol hen ffasiwn (fel y brifysgol leol wrth gwrs), ond eto gydar elfen fodern, glinigaidd a allai ei gwneud yn unrhyw ystafell mewn unrhyw goleg.

Na, nid gydar cyflwyniad y maer anhawster, y testun ei hyn sydd yn ei gwneud hin anodd i fynegi barn ddi-flewyn-ar-dafod, ac maen debygol iawn fod hynnyn arwydd o lwyddiant yr awdur. Nid noson o adloniant ysgafn sydd yma, fel yr awgrymar rhaglen: ... maen syndod fod sawl ffeminydd wedi gweld casineb yn erbyn merched yng ngwaith Mamet... Yn Olenna mae Mamet yn tanio coctel o emosiynau pwerus... (syn)... troin chwalfa symbolaidd o ddiffyg cyfathrebu gw_r a gwragedd heddiw... Fech heriwn chi i weld y ddrama a phenderfynu eich hunain pa mor fregus ywr berthynas rhwng p_er a rhyw. Perthynas myfyrwraig a darlithydd sydd dan y chwyddwydr, gydar fyfyrwraig yn honni bod John wedi aflonyddun rhywiol arni, a hynny mewn golygfa yr ydym ni wedi bod yn dyst iddi. Yr hyn syn gwneud y ddrama yn destun trafod mor frwd ywr ffaith nad oes yma unrhyw aflonyddu amlwg, cignoeth, dim ond awgrymiadau cynnil ar rheiny yn rhai sydd mor arferol yn ein cymdeithas nad ydym prin yn sylwi arnynt.

Y g_r yw ceidwad addysg; gall godi gradd y ferch dim ond iddi dreulio amser gydag ef yn ail-wneud y cwrs. Maer ferch yn gallu cyfeirio at adegau pan fur darlithydd yn canmol ei hymddangosiad Tin edrych yn smart heddiw, neun rhoi ei fraich oi amgylch iw chysuro ac yn ei galw yn cyw a machi. Aeth America gwlad y cyfleoeddyn wlad y cyfleoedd cyfartal, ac efallai mair cliw mwyaf fod y ddrama yn deillio or wlad honno ywr ffaith fod y ferch, gyda chefnogaeth ei gr_p ai thwrna, yn gallu tynnu sylw at yr holl agweddau rhywiaethol hyn. Yr eironi yw bod y darlithydd yn fwy amlwg dreisgar tuag ati wrth iddo geisio datgan ei ddiniwedrwydd. Maer ferch bellach yn gallu defnyddio ei rhyw hi fel modd i reolir dyn ac yntau, fel yr oedd hithau yn yr act gyntaf, yn methu dallt. Y symud cyson yma sydd yn cynnal diddordeb yn y ddrama ac yn ei chadw rhag mynd yn statig, gydar grym yn cael ei fynegi mewn hyder corfforol yn ogystal geiriol.

Nid yw hon yn sefyllfa amhosibl wrth gwrs. Er na fyddai Mamet, rwyn si_r, yn diolch i mi am y gymhariaeth, maer un ddilema yn codi, er enghraifft, mewn cyfresi teledu fel Rownd a Rownd a Neighbours, gyda chymeriad Ari yn y naill a Libby yn y llall ill dau yn carun selog gydau darlithwyr, er mawr gofid iw rhieni. Mae drama Mamet yn llawer mwy cynnil a chymleth wrth reswm, ar hyn syn ddiddorol yn y cyflwyniad hwn yw ei bod hin anodd iawn peidio chydymdeimlo gyda chymeriad Phil Reid er fy mod in teimlo, fel merch, na ddylwn i ddim. Tybed ai dymar bwriad? Wrth chwilio am ystyr yr enw Olenna, bm yn syrffio ar y We a darganfm luniau or cynhyrchiad gwreiddiol, Americanaidd. Yn y cynhyrchiad hwnnw, mae gan y ferch wallt melyn hir (sydd, gyda holl ensyniadau y ddelwedd honno, efallai yn ei gwneud yn ysglyfaeth mwy amlwg nag yn y cynhyrchiad hwn) ar darlithydd yn ddyn moel, boliog, canol oed. Byddain llawer haws gweld hwnnw fel rhyw hen sglyfath o ddyn yn manteisio ar ferched ifanc, nar darlithydd ifanc, deniadol yn y fersiwn Gymraeg. Ond maen dileur stereoteip yn dangos ffydd ynom ni fel cynulleidfa ac yn ei gwneud yn ddrama fwy dyrys eto, ac weithiau gellir cytuno gydar creadur y deuthum ar ei draws ar y We a oedd yn adolygu Olenna Bottom line: it gave me a headache!

Olenna oedd yr enw a rhoddwyd ar ymdrech i sefydlu cymdeithas iwtopaidd ym Mhensylfania, ymdrech a fethodd yn drybeilig. Ai neges yr awdur yw fod cymdeithas or fath yn amhosibl? Siawns fod yna feirniadaeth arnom ni fel unigolion yma mi fydd fy nghyfreithiwr i mewn cysylltiad...!

awdur:Gwenan Roberts
cyfrol:424, Mawrth 1999

I archebu copïau o'r cylchgrawn cysylltwch â'r cyhoeddwyr:
bARN
Gwasg Dinefwr
Heol Rawlings
Llandybie
Sir Gaerfyrddin
SA18 3YD
ffôn: 01269 851640
ffacs: 01269 851046
swyddfa@cylchgrawnbarn.com
www.cylchgrawnbarn.com

Privacy Policy | Contact Us | ©2006 keith morris / red snapper web designs / keith@artx.co.uk