Theatre in Wales

Archif atodiadau theatr bARN ers 1992

Mwy o Ymateb

Bu theatr yn holi barn nifer o unigolion am y strategaeth ddrafft. Maer atebion yn adlewyrchu teimladau cryf a chymysg.

PAM NAWR?

Mae yna sawl un wedi codir cwestiwn beth ywr brys i gyflwyno strategaeth newydd yn awr, cyn sefydlur cynulliad, sef y sefydliad, yn l llawer, a ddylai fod yn penderfynu ar faterion mor bwysig chreu theatr genedlaethol. Yn l Michael Baker, Cyfarwyddwr Celfyddydau Perfformior Cyngor, mae dau ateb i hynny. Yn gynta, oherwydd y wasgfa ariannol, mae yna lawer or newidiadau yr ydym nin eu hargymell yn rhai na allan nhw aros os yden ni am gynnig darpariaeth ddrama o safon in bobl Cymru. Yn ail, does yna ddim pwysau i ohirio wedi dod oddi wrth y llywodraeth.

THEATR GENEDLAETHOL

Maer ddwy farn mor amlwg ag erioed. H.y. bwlch a throir dyfynnod ffordd arall. Mae Jeremy Turner, Arad Goch, ymhlith y rhai syn gwrthwynebur symudiad tuag at genedlaetholir theatr. Mae hanes y theatr yng Nghymru yn dangos nad ywr syniad o theatr genedlaethol yn gweithio. Maen hollol groes i natur ein diwylliant an cymdeithas ni, ac i realiti demograffig y wlad.

Ond mae eraill or farn ei bod yn hen bryd inni gael sefydliad or fath, yn eu plith, yr awdur Ian Rowlands. Mae gwledydd eraill, fel Iwerddon a Cwebc, wedi gweld pwysigrwydd theatr genedlaethol. Mae angen i ni gael un hefyd. Fe fyddain ffocws in gweithgaredd theatrig ni, ac yn codi proffil Cymru yn llygaid gwledydd a diwylliannau eraill.

Mae hyd yn oed y rhai syn fodlon cydnabod gwerth y syniad yn dweud bod angen trafodaeth gyhoeddus fanwl cyn creu sefydliad or fath, yn ogystal ag arian ychwanegol. Dyna farn Alison Woods, Brith Gof. Mae yna gwestiynau sylfaenol iawn iw gofyn. Beth yw theatr genedlaethol? Lle fyddai hin ffitio i mewn ir darlun ehangach? ,aen rhaid sylweddoli hefyd ei bod hin fenter gostus. Maen rhaid cael arian ychwanegol o rywle. Heb hynny, fe fydd mathau eraill o theatr yn cael eu haberthu.

Y THEATR GYMRAEG Y CHWAER DLAWD?

Maer Cyngor yn addo 1 miliwn i Clwyd Theatr Cymru am bob un or tair blynedd nesaf i greur sefydliad cenedlaethol Saesneg, ond dywedir yn blaen iawn na fydd y sefydliad Cymraeg yn cael arian tebyg. Ni fyddai cydraddoldeb o ran cyllid nac yn y swyddogaeth ei hun, meddir, mewn brawddeg sydd wedi cythruddo nifer o selogion y theatr Gymraeg. Bu Cymdeithas Theatr Cymru yn galw ers blynyddoedd am unionir cam, ond maent yn gweld y ddogfen fel arwydd fod y blwch yn mynd yn fwy yn hytrach nag yn llai.

Yn l Michael Baker, maer ffaith fod Clwyd Theatr Cymru yn derbyn nawdd mor hael gan Gyngor Sir Fflint yn ei gwneud hin haws ir Cyngor wneud ymrwymiad ariannol sylweddol. Ond maen pwysleisio nad ywr arian i Glwyd yn dwyn ceiniog oddi ar y gyllideb ir theatr Gymraeg yn ei chyfanrwydd. Dywed hefyd fod y Cyngor yn anelu at gyfartaledd nawdd ir ddwy iaith tua 40% or arian drama syn mynd at y theatr Gymraeg ar hyn o bryd ond na cheir hynny dros nos.

Er fod si fod Clwyd Theatr Cymru yn awyddus i gymryd cyfrifoldeb dros theatr bGymraeg yn ogystal, yn l Michael Baker maer cyngor or farn mai creu dau gwmni ar wahn sydd fwyaf priodol ar hynn o bryd, er nad ywn gwadu na fyddain demtasiwn ystyried y potensial iddynt gydweithio yn y dyfodol.

THEATR I BOBL IFANC

Maer wyth cwmni syn darparu theatr ar gyfer pobl ifanc ar hyn o bryd yn seiliedig ar yr wyth Awdurdod Addysg Lleol blaenorol. Dywed y cyngor mai ariannu llai yn well, unwaith eto, sydd y tu l ir bwriad i haneru nifer y cwmnau trwy hysbysebu pedwar cytundeb cyfnod penodol. Ond gofyn lle maer ffigyrau i ddangos ei bod hin bosib i wyth cwmni wneud gwaith pedwar y mae rhai syn gweithio yn y maes, fel Jeremy Turner. Ac ar l toriadaur blynyddoedd diwethaf yng ngwariant awdurdodau lleol, ar symudiad tuag at drosglwyddor gyllideb addysg yn uniongyrchol ir ysgolion, mae ef ac eraill yn rhybuddio y gallai hyn fod yn ddiwedd ar draddodiad Cymreig unigryw o waith Theatr Mewn Addysg.

YSGRIFENNU NEWYDD

Ar hyn o bryd mae Dalier Sylw a Made in Wales chyfrifoldeb penodol dros hyrwyddo ysgrifennu newydd. Bydd y ddau gwmni yn parhau i dderbyn nawdd refeniw yn ystod 1999-2000, ond bydd y Cyngor yn y cyfamser yn ymchwilio i ffyrdd i ddatblygur ddarpariaeth. Un awgrym yw troi Theatr y Sherman yn d_ diogel ar gyfer ysgrifennu newydd, gyda rhyw fath o rl i Dalier Sylw a Made in Wales. Ymhlith y rhai syn croesawur syniad hwn mae Ian Rowlands, er ei fod or farn mai un cwmni dwyieithog sydd ei angen, ac nid dau ar wahn. Maen gweld mwy o gyfle i hybu ysgrifennu newydd yn y fframwaith newydd nag yn yr hen un, gydar t_ diogel yn bwydo gwaith i gwmnau eraill, gan gynnwys y ddau sefydliad cenedlaethol.

MARWOLAETH YNTEU DECHRAU NEWYDD?

Pryder mwyaf y rhai syn amheus or syniad o ganolbwyntio adnoddai ar lai o gwmnau yw colli yr amrywiaeth o waith syn cael ei gynhyrchu ar hyn o bryd. Mae dau gwmni eisioes wedi cael gwybod na fyddant yn cael nawdd refeniw ar l y chwe mis nesaf Hijinx, sydd wedi arbenigo ar waith i bobl ag anghenion arbennig, a Brith Gof, sydd wedi bod yn creu theatr arbrofol ers dechraur wythdegau. Yn l Alison Woods, fe fydd hi yn awr yn amhosibl i Brith Gof ddal i lwyfannu gwaith yng Nghymru ac maen rhagweld y byddant yn canolbwyntio fwyfwy ar deithiau i wledydd tramor, gan chwilio am ffynonellau ariannu newydd. Mae hi hefyd yn gweld y symudiad cyffredinol tuag at ddisodli nawdd refeniw gyda grantiau prosiect fel cam gwag. Pwrpas grantiau prosiect yw galluogi pobl ifanc, newydd i gael eu troed i mewn ir proffesiwn, ac mae hynnyn beth da, ond nonsens ywr syniad y bydd corff sylweddol o waith yn deillio ohonyn nhw.

Yn l Ian Rowlands, fodd bynnag, maer cynlluniau newydd yn cynnig hyblygrwydd y mae mawr ei angen. Ar hyn o bryd, mae yna arian ynghlwm wrth syniadau sydd bellach wedi marw, ac mae angen ei ryddhau. Mi fydd yna golli swyddi, yn anffodus, ond dyw Cyngor y Celfyddydau ddim yna i dalu pensiwn i neb. Maen nhw yna i ariannur theatr orau bosib i Gymru. Mae rhain gweld y strategaeth newydd fel marwolaeth y theatr yng Nghymru, ond mae pob diwedd yn ddechrau.

awdur:Menna Baines
cyfrol:424, Mawrth 1999

I archebu copïau o'r cylchgrawn cysylltwch â'r cyhoeddwyr:
bARN
Gwasg Dinefwr
Heol Rawlings
Llandybie
Sir Gaerfyrddin
SA18 3YD
ffôn: 01269 851640
ffacs: 01269 851046
swyddfa@cylchgrawnbarn.com
www.cylchgrawnbarn.com

Privacy Policy | Contact Us | ©2006 keith morris / red snapper web designs / keith@artx.co.uk