Theatre in Wales

Archif atodiadau theatr bARN ers 1992

Theatr ai haml-gyfryngau

Eddie Ladd ac Al Pacino EMYR EDWARDS syn trafod perfformiad diweddaraf Eddie Ladd ar modd maen gweu theatr, dawns a hip-hop ynghyd.

Yn ei hymchwil ddiweddaraf i fyd aml-gyfryngol y theatr avant garde, y mae Eddie Ladd, y ddawnswraig amryddawn ei thechnegau, yn portreadu Al Pacino yn ei dro yn chwarae rhannau Tony Montana, Frank Lopez a nifer o giangstars eraill, yn gyfeillion ac yn elynion, or ffilm Scarface.

Yr oedd Eddie wedi lleolir cynhyrchiad hwn yn theatr fechan Chapter yng Nghaerdydd, gofod priodol ei faint ir fath arbrawf arbenigol.

Y mae defnydd Eddie o ofod ac offer technegol bob amser yn wefreiddiol, wrth iddi gynllunio ei chyflwyniadau aml-gyfryngol yn l natur ei deunydd.

Patrwm ei harbrofion yn ddiweddar fu cyfuno dwy wahanol ffynhonell, eu cyfosod au gweun ddeunydd cyfansawdd, a hynny am fwy nag un rheswm. Fe gofir iddi asio dwy ffynhonnell ynghyd yn ei sioe yn yr awyr agored yn Sain Ffagan ychydig yn l. Ar y naill law, cymrodd stori bygythiad allanol i gwm ai drigolion y ffilm Shane, ac ar y llall, fygythiad tir-lithriad yn ei chynefin ger Abergwaun, yn Sir Benfro, digwyddiad nad oedd gan yr awdurdodau fawr o ddiddordeb ynddo. Gweodd y ddwy ffynhonnell ynghyd yn ei chyflwyniad y pryd hynny, ac un fel petai yn tanlinellu, a hyd yn oed yn dieithrio, effaith y llall. Nodwedd arall or dechneg ddeuol yma yw bod un ffynhonnell yn dod o du allan i ffiniau Cymru, ar llall wedi ei seilio ar brofiad yr artist yma yn ei chynefin yng Nghymru. Maer ddeuoliaeth yman rhoi profiad a ffocws byd a betws i gynnwys a phersbectif ei gweledigaeth hi yn y theatr.

Y maer ddeuoliaeth hon rhwng dwy ffynhonnell yn ganolog i weledigaeth a thechneg Eddie Ladd yn y theatr. Maen cyfleu theatr arbrofol a theatr ddramatig a chyffrous yn llinach yr avant garde. Techneg arall sydd yn ddiddorol, ac y effeithiol, yn enwedig gan ei bod yn byw mewn gwlad ddwyieithog, ywr sylw y maer perfformiwr yman ei roi ir ddwy iaith frodorol.

Yn Scarface, mae Eddie yn rhannur llwyfan yn ddwy ran gytbwys. Ar y chwith, (sef llwyfan dde y actor) ceir lefel actio dwfn, du ei liw, yn ymestyn hyd at gefnlen glas yn y pellter. Rhwng seddi blaen y gynulleidfa ar lefel yma, fe osodwyd camera fideo, a wynebair llwyfan, ar bwriad oedd ir teclyn hwn ddilyn pob symudiad a wni Eddie yn ystod ei pherfformiad ar y llwyfan yma. Fe fyddair delweddau hyn or actores yn cael eu trosglwyddo, au chwyddon enfawr ar sgrn ar ochr dder llwyfan (llwyfan chwith yr actor). Ar ochr dder llwyfan felly, fe osodwyd y sgrn fawr yma a lenwair hanner llwyfan yn llwyr. Wrth i Eddie actior prif ddigwyddiadaur ffilm Scarface ar y chwith, yr oedd adlewyrchiad o bob symudiad oi heiddon ymddangos yn enfawr ar y sgrn.

I ychwanegu at drwch y profiad gweladwy, fe daflwyd ffilm o gartref Eddie yn Sir Benfro, a holl amgylchfyd y ffermdy hwnnw, oddi fewn a thu allan, yn ddydd ac yn nos, yn ystafelloedd ac yn ddodrefn, yn gefndir iw pherfformiad hithau fel y llu cymeriadau giangsteraidd. I gymhlethur delweddau, ac i roi naws bygythiol ar brydiau, ac awgrym o ddieithrwch ar brydiau eraill, fe goreograffwyd symudiadaur actores, ynghyd maint ei ffurf ar y sgrn, yn l cyffror stori giangstar, wrth i Eddie symud i mewn ac allan, fyny ac i lawr, ac ar draws ffrm sgrn y camera teledu, ac fellyr sgrn fawr.

Yn gefndir i hyn oll, wrth ir stori giangstar ddatblygu trwy ystimiau a symud a llefarur actores, cynlluniwyd effeithiau golau gan Dan Young a cherddoriaeth rymus gan Y Tystion , i gyd-redeg thp sain a gynhwysau ddarnau o drac-sain yn y ffilm ei hun, ac effeithiau amrywiol o danio gynnau a ffrwydriadau ychwanegol, ynghyd llais Eddie yn cynnal ambell i fonolog, tra roedd hin portreadun ffyrnig o gelfydd wrthryfel y giangstars.

Yr oedd y sgript yn ddwyieithog, ac yn symud mor gyflum fel nad oedd yn anodd deall rhediad y stori ei hun. Brithiwyd y sgript gan ambell i ebychiad dychanllyd a dywediad slic, a adlewyrchai ansawdd melodramatig ffilmiau giangstar. Yn wir, yr oedd cyflymdrar ddeialog ar symudiadau ar brydau yn ychwanegu haen o hiwmor at y dychan bwriadol a ymddangosai ym mherfformiad Eddie.

Yn y math yma o theatr gyfansawdd, rhai i lygaid y gynulleidfa, au gwrandawiad, ymateb i bob eiliad o gymhlethdod y mise en scne. Math o theatr argraffiadol ydyw, techneg sydd yn gwthio technegau theatr epig gam ymhellach na golygfeydd cadwynol a sgrn ar gyfer tafluniau. Camp Eddie Ladd yw dilyn camre traddodiad celfyddyd perfformio (performance art) gan ddefnyddior dechnoleg gyfredol a honnon dechnoleg hyblyg a syfrdanol, at bwrpas arbrofi theatrig. Y maer effaith yn y pen draw, ar y naill lawn ymestyn grym y delweddau dramatig, ac ar y llaw arall yn gymorth i danlinellu ac i ddieithrior deunydd a hwyrach y neges.

Ond y dieithrio mwyaf cynhyrfus, ac eironi mwyaf amlwg y cynhyrchiad efallai, oedd cyfosod corff main a wyneb bachgennaidd yr actores yma, a hithau yn ei gwisg gangsteraidd lwyd, ag antics gwydn, llysnafeddog y cymeriadau anifeilaidd yr oedd hin eu portreadu mor gynnil a chelfydd.

Tour de force y perfformiad oedd y foment y bachodd yr actores ei chymeriad wrth raff a hongiai or nenfwd, gan ddefnyddior teclyn i awgrymu symudiadau erchyll ei harwr wrth iddo gael ei saethun ddidrugaredd, gan wingo a neidio, llithro a sleifio iw farwolaeth, gan swingio yno oi fola fel ysgerbwd pry copyn.

Y mae gwir angen profiadau theatrig or math yma ar y theatr Gymraeg dlawd ei chynnwys y dyddiau hyn er mwyn cynnal gwefr ynddi, a hefyd er mwyn dangos mor gyfoethog yw haen yr avant garde ym myd theatr.

awdur:Emyr Edwards
cyfrol:453, Hydref 2000

I archebu copïau o'r cylchgrawn cysylltwch â'r cyhoeddwyr:
bARN
Gwasg Dinefwr
Heol Rawlings
Llandybie
Sir Gaerfyrddin
SA18 3YD
ffôn: 01269 851640
ffacs: 01269 851046
swyddfa@cylchgrawnbarn.com
www.cylchgrawnbarn.com

Privacy Policy | Contact Us | ©2006 keith morris / red snapper web designs / keith@artx.co.uk